Die Entwicklung des deutschen medizinischen Fachwortschatzes im 19. und 20. Jahrhundert

Zasadniczym celem rozprawy doktorskiej jest przedstawienie stanu niemieckiego słownictwa medycznego na początku XIX w. i śledzenie jego przyrostu oraz zmian znaczenia w ciągu kolejnych dwóch wieków na podstawie podręczników dla studentów medycyny. Ze względu na obszerność tematu zakres przestrzenny pracy został ograniczony do dziedziny chirurgii. Uwzględniając wskazany powyżej cel badań, sformułowano główny problem badawczy: jak rozwijało się słownictwo chirurgii i jaki wpływ na zmiany znaczenia miały w badanym okresie postęp medycyny oraz przełomowe odkrycia naukowe. Złożoność problematyki wymagała badań porównawczych opartych na specjalistycznych wydawnictwach zwartych i ciągłych wydanych w głównej mierze w Niemczech. Jako metodę badawczą zastosowano analizę dokumentów źródłowych, pozwalającą na dotarcia do przyczyn, skutków i warunków leżących u podstaw zmian. Przeprowadzona przez autorkę dysertacji analiza ilościowa i jakościowa słownictwa z zakresu chirurgii wykazała nie tylko znaczny przyrost nowego słownictwa, ale także wycofanie części terminów ze względu na przestarzenie określanych przez nie procesów i przedmiotów. Praca składa się z pięciu rozdziałów, spisu wykorzystanej literatury i innych materiałów źródłowych oraz wykazu tabel, wykresów, obrazów i schematów. Rozdział pierwszy stanowi wstęp, wyjaśnia przedmiot i cel pracy oraz przedstawia stan dotychczasowych badań. Rozdział drugi przedstawia i porządkuje podstawowe kwestie terminologiczne. Przedmiot rozważań obejmuje refleksję nad pojęciem języka specjalistycznego, pochodzeniem i rozwojem niemieckiego języka medycznego oraz wpływem języków obcych, które go ukształtowały. W rozdziale trzecim przybliżona została specyfika chirurgii, jej nazwa, historia i podział na samodzielne dyscypliny operacyjne o węższej specjalizacji. Czwarty rozdział zawiera empiryczną analizę 287 wyrazów specjalistycznych z dziedziny chirurgii podzielonych na pojęcia nadrzędne i jedenaście grup tematycznych. W ostatnim, piątym rozdziale przedstawiono statystyczne wyniki badań oraz dokonano weryfikacji hipotez. Wykazano wpływ błyskawicznego postępu medycyny w XIX i XX w. na rozwój ilościowy i jakościowy jej słownictwa.