Lingwistyczna i nielingwistyczna teoria normy prawnej w polskiej teorii prawa

Praca poświęcona jest analizie pojęcia normy prawnej w polskiej teorii prawa, ze szczególnym uwzględnieniem sporu między jej ujęciem lingwistycznym a nielingwistycznym. Od przyjętej koncepcji normy zależy rozstrzygnięcie szeregu problemów teoretycznych i praktycznych, takich jak możliwość logiki norm, problem obowiązywania prawa, relacja między faktami a powinnościami czy kwestia unifikacji dyscyplin prawoznawstwa. W pierwszym rozdziale omówione zostały lingwistyczne koncepcje normy prawnej Jerzego Wróblewskiego, Zygmunta Ziembińskiego oraz Macieja Zielińskiego. Wspólnym mianownikiem tych ujęć jest traktowanie normy jako bytu językowego. Rozdział drugi poświęcony jest nielingwistycznym teoriom normy prawnej, reprezentowanym przez realizm prawniczy Stanisława Ehrlicha oraz koncepcję Kazimierza Opałka i Jana Woleńskiego. Ujęcia pierwsze stanowi przykład podejścia realistycznego w koncepcji normy prawnej. Natomiast drugie jest przedstawiona jako oryginalna próba sprostania trudnościom, przed którymi stają wcześniejsze lingwistyczne jak i realistyczne koncepcje normy prawnej. W trzecim rozdziale przedstawiona została krytyka nielingwistycznej koncepcji normy Opałka i Woleńskiego, sformułowana przez Tomasza Gizbert-Studnickiego oraz Andrzeja Grabowskiego. Krytyka ta prowadzi do wyłonienia stanowiska pośredniego. Praca kończy się konkluzją, że spór o naturę normy prawnej pozostaje nierozstrzygnięty, chociaż, jak starano się wykazać, nielingwistyczna koncepcja Opałka i Woleńskiego najlepiej odpowiada na zasygnalizowane problemy. Nie przezwycięża ona jednak wszystkich trudności, dlatego polska teoria prawa wciąż zatem oczekuje na rozwiązanie, które w sposób konkluzywny wyjaśni status normy prawnej.

The present study is an analysis of the concept of legal norms in the Polish school of jurisprudence, with particular emphasis on the debate between the linguistic and non-linguistic approaches. The concept of the norm is pivotal in determining solutions to a range of theoretical and practical problems, including the possibility of logic in the norm, the relevance of the relationship between facts and obligations, and the issue of unification of legal disciplines. In the initial chapter, an examination is conducted of the linguistic conceptualisations of legal norms that were developed by Jerzy Wróblewski, Zygmunt Ziembiński and Maciej Zieliński. The commonality between these approaches is the conceptualisation of norms as linguistic entities. The second chapter is dedicated to non-linguistic theories of legal norms, as exemplified by the realism of Stanisław Ehrlich and the conceptions of Kazimierz Opałka and Jan Woleński. The initial approach exemplifies a realistic perspective on legal norms. The second, on the other hand, is presented as an original attempt to address the difficulties faced by earlier linguistic and realistic concepts of legal norms. The third chapter presents a critique of Opałek and Woleński's non-linguistic concept of norms, formulated by Tomasz Gizbert-Studnicki and Andrzej Grabowski. This criticism gives rise to an intermediate position. The work concludes that the dispute over the nature of the legal norm remains unresolved, although, as has been attempted to be demonstrated, Opałek and Woleński's non-linguistic concept best responds to the problems identified. Nevertheless, it has not yet succeeded in overcoming all difficulties, which is why Polish legal theory is still awaiting a solution that will conclusively explain the status of legal norms.