Wpływ globalnego kryzysu finansowego na regulację publicznoprawną derywatów

Rozprawa doktorska jest rezultatem badań jej autora w zakresie korelacji pomiędzy regulacją publicznoprawną derywatów (instrumentów pochodnych) a perturbacjami na rynkach finansowych. Badania zostały przeprowadzone w związku z wydarzeniami, które miały miejsce w roku 2008 na tych rynkach. Kluczowym pytaniem zadanym przez autora jest: „Czy rozwiązania wprowadzone przez Unię Europejską po kryzysie finansowym roku 2008 w odniesieniu do regulacji publicznoprawnej derywatów, czyli instrumentów pochodnych, są wystarczające dla ochrony stabilności finansowej w skali makroekonomicznej i mikroekonomicznej, oraz czy są wystarczające dla przeciwdziałania kryzysom finansowym, które mogłyby mieć miejsce w przyszłości?”. W celu odpowiedzenia na zaprezentowane pytanie autor dokonał analizy szerokiego zakresu dokumentów włączając w to między innymi: akty prawa pozytywnego, orzecznictwo, doktrynę prawną oraz dokumenty wydawane przez organy publiczne oraz podmioty prywatne. Dokumenty prawa pozytywnego zostały zinterpretowane z zastosowaniem uznanych metod wykładni oraz wnioskowań prawniczych. Rozprawa otwarta zostaje przez krótkie nakreślenie funkcji derywatów, po którym następuje zaprezentowanie wybranych definicji derywatów. Autor proponuje swoją własną definicję o charakterze dychotomicznym, opartą nie na miarach, a na wydarzeniach. W następnej kolejności rozprawa odpowiada na pytanie, czy liberalizacja amerykańskiej regulacji publicznoprawnej derywatów leżała u źródeł globalnego kryzysu finansowego i w jakim zakresie. Rozprawa podnosi, że głównym czynnikiem prowadzącym do kryzysu były zmiany w federalnym administracyjnym prawie Stanów Zjednoczonych, które polegały na przyznaniu tak zwanym „uprawnionym stronom kontraktowym” prawa do dokonywania transakcji na derywatach, w szczególności umowach typu swap, poza rynkiem regulowanym. Autor postuluje przywrócenie rygorystycznej formy przymusu rynku regulowanego w Stanach Zjednoczonych oraz wprowadzenie od podstaw tej zasady do systemu prawnego Unii Europejskiej. W następnej kolejności rozprawa odnosi się do zalet zasady przymusu centralnego rozliczania derywatów over the counter (OTC) i udziela odpowiedzi na pytanie, czy zasada ta została właściwie wprowadzona przez prawodawcę amerykańskiego i prawodawcę europejskiego. Finalnie rozprawa odpowiada na pytanie, czy zmodernizowany system nadzoru nad rynkiem finansowym w Unii Europejskiej sprosta wymogom nowej ery rynków finansowych. Rozważania w tym zakresie prowadzone są poprzez porównanie tego systemu z systemem nadzoru nad rynkiem derywatów Stanów Zjednoczonych w kształcie sprzed roku 2008. Konkluzją tych rozważań jest stwierdzenie, że zmodernizowany europejski model nadzoru finansowego nie będzie władny zapewnić stabilności finansowej na obszarze Unii Europejskiej z uwagi na swoją sektorowość oraz brak odpowiednich uprawnień. W związku z tym autor rozprawy postuluje integrację tego systemu oraz wyposażenie go w szersze kompetencje.

This dissertation is a result of the research of its author on the subject of correlation between public law regulation of derivatives and perturbations in financial markets. The research was conducted in connection with the events that transpired in the year of 2008 in those markets. The key question posed by the author is: “Are solutions implemented by the European Union following the financial crisis of 2008 with regards to the public law regulation of derivatives sufficient for safeguarding of financial stability in macroeconomic and microeconomic scale and sufficient for counteracting financial crises in the future?” To answer the presented question the author analysed a vast range of documentation including among others: acts of codified law, judicature, legal doctrine literature and documents issued by public authorities and private entities. The codified law documents were interpreted in accordance with acknowledged methods of interpretation of law and legal inference. The dissertation is opened with a brief outline of the economical functions of derivatives and is followed by the presentation of selected definitions of derivatives. The author proposes his own dichotomous definition of derivatives based not on measures, but on events. Subsequently the dissertation answers the question whether liberalisation of the American public law regulation of derivatives was the origin of the global financial crisis and to what extent. The dissertation contends that the key factor leading to that crisis was changes in American federal administrative law that authorised the so called “eligible contract participants” to transact on derivatives, in particular swaps, outside of the regulated market. The author postulates to restore the strict form of the regulated market obligation principle in the United States of America and to install the principle in the legal system of the European Union. Subsequently the dissertation reflects upon the benefits of the principle of the obligation of central clearing of over-the-counter derivatives and answers the question about whether that principle was correctly implemented by the American and European legislators. Finally the author addresses the issue of whether the modernised system of financial supervision of the European Union will meet the demands of the new era of financial markets. The considerations in this regard are carried through comparison of the new European system with the pre-2008 system of supervision over the market of derivatives in the United States of America. The conclusion is reached that the modernised European model of financial supervision shall not be able to ensure the financial stability within the area of the European Union due to its fragmentation and lack of appropriate powers, therefore the author postulates to integrate that system and to furnish it with more extensive legal competence.