Analysis of Audiovisual Translation Techniques in the Polish Voice-over and Subtitled Versions of the Series “Criminal Minds”

Niniejsza praca licencjacka poświęcona jest analizie technik tłumaczenia audiowizualnego zastosowanych w polskiej wersji lektorskiej oraz w napisach do amerykańskiego serialu kryminalnego “Criminal Minds”. Celem pracy jest porównanie strategii translatorskich wykorzystywanych w obu trybach tłumaczenia audiowizualnego oraz ocena, w jaki sposób każdy z nich oddaje oryginalne znaczenie, ton i niuanse kulturowe serialu. Część teoretyczna omawia historię i klasyfikację tłumaczenia audiowizualnego, charakterystykę lektoringu, dubbingu i napisów, a także techniki tłumaczeniowe według klasyfikacji Molina i Hurtado Albir (2002), uzupełnione o elementy lingwistyki sądowej. Część analityczna, oparta na materiale zaczerpniętym z pierwszego i drugiego sezonu serialu, obejmuje badanie jakościowe oraz ilościowe. Analiza jakościowa polega na szczegółowym porównaniu wybranych fragmentów tekstu oryginalnego z ich odpowiednikami w napisach i wersji lektorskiej, natomiast analiza ilościowa przedstawia procentowy rozkład zastosowanych technik w obu trybach. Wyniki pokazują, że w napisach przeważa modulacja i ekwiwalencja, co świadczy o dążeniu do zachowania precyzji znaczeniowej, natomiast w wersji lektorskiej dominującą techniką jest modulacja, często połączona z redukcją treści podyktowaną ograniczeniami czasowymi i koniecznością synchronizacji z obrazem. Praca wskazuje również na różnice w podejściu do elementów kulturowych, terminologii specjalistycznej oraz humoru, a także na odmienne priorytety tłumaczy pracujących w każdym z trybów. Wnioski płynące z analizy mogą stanowić przyczynek do dalszych badań nad specyfiką tłumaczenia audiowizualnego w kontekście produkcji telewizyjnych o tematyce kryminalnej.

This thesis compares the translation techniques used in the Polish voice-over and subtitled versions of the American series Criminal Minds. Drawing on the theoretical framework of audiovisual translation and on the classification of translation techniques proposed by Molina and Hurtado Albir, the study combines a qualitative analysis of selected dialogue excerpts from the first two seasons with a quantitative overview of the frequency of individual techniques in each mode. The results show that modulation is the most frequent technique in both modes, but that it is considerably more dominant in voice-over (48.5%) than in subtitles (26.8%), where equivalence and adaptation play a comparatively larger role. Borrowing was not attested at all in the voice-over sample, confirming a stronger tendency towards domestication and simplification in this mode. The findings indicate that the technical constraints specific to each mode of audiovisual translation - synchrony and utterance length in voice-over, reading speed and line length in subtitling - have a systematic influence on the translator's strategic choices.