Rola państwa „średniej rangi” w sojuszach wojskowych na przykładzie Polski

Niniejsza praca dyplomowa analizuje rolę państwa średniej potęgi w sojuszach wojskowych na przykładzie Polski. Głównym celem pracy jest zdefiniowanie rzeczywistych i deklarowanych ról pełnionych przez Polskę w sojuszach wojskowych po 1918 r. W prowadzonych rozważaniach wykorzystano literaturę z dziedziny nauk o bezpieczeństwie i nauki o stosunkach międzynarodowych, a także stosowne akty prawne oraz dokumenty o charakterze doktrynalnym. Analizie poddano wybrane zagadnienia z teorii sojuszy wojskowych, teorii państwa średniej potęgi oraz teorii ról międzynarodowych państw. Dokonano następnie charakterystyki następujących układów polityczno-wojskowych, zawieranych przez Polskę po 1918 r.: sojuszu polsko-francuskiego z lat 1921-1939, sojuszu polsko-rumuńskiego z lat 1921-1939, Układu Warszawskiego oraz NATO. Omówiono proces powstawania, funkcjonowania oraz rozpadu omawianych aliansów, uwzględniając w szczególności polityczny, militarny i ekonomiczny aspekt uczestnictwa Polski w wybranych układach. W wyniku przeprowadzonej analizy, udało się następnie wyróżnić szereg rzeczywistych i deklarowanych ról międzynarodowych pełnionych przez Polskę w poszczególnych sojuszach. Z uwagi na swój ograniczony potencjał polityczno-militarny, państwo to nie posiadało zdolności samodzielnego kształtowania swojego otoczenia międzynarodowego. Polska pozostawała uczestnikiem regionalnych systemów bezpieczeństwa, budowanych przez kolejne podmioty hegemoniczne: Francję, ZSRR oraz Stany Zjednoczone. W ograniczonym stopniu, Polska była jednak zdolna oddziaływać na swoje najbliższe środowisko międzynarodowe. Wobec rosnącego zagrożenia ze strony Federacji Rosyjskiej oraz kształtowania się nowego, policentrycznego porządku światowego, najważniejszym celem strategicznym Polski pozostaje utrzymanie się i rozwój w strukturach instytucjonalnych Zachodu – UE oraz NATO.

This master’s thesis examines the role of middle-power states in military alliances, using Poland as an example. The main goal of the thesis is to define the actual and declared roles played by Poland in military alliances after 1918. The research draws on literature from the scientific field of security studies and international relations, as well as relevant legal acts and doctrinal documents. Selected issues from the theory of military alliances, the theory of middle-power states and the theory of state’s international roles are analyzed. The following political and military alliances are then characterized: the Polish-French alliance of 1921-1939, the Polish-Romanian alliance of 1921-1939, the Warsaw Pact and NATO. The formation, functioning, and termination of these alliances are discussed, with particular emphasis on the political, military, and economic aspects of Poland's participation in these arrangements. The analysis then identified a number of actual and declared international roles played by Poland. Due to its limited political and military potential, the country lacked the ability to independently shape its international environment. Poland remained a participant in regional security systems formed by hegemonic states: France, the USSR, and the United States. However, under certain conditions, Poland was able to influence its immediate international environment. Given the growing threat from the Russia and the emergence of a new, polycentric international order, Poland's main strategic goal is to remain within Western institutional structures – EU and NATO.