Fotografia rodzinna jako narzędzie narracji o pamięci i tożsamości

Praca podejmuje temat fotografii postrzeganej jako medium konstruowania rodzinnej pamięci, historii oraz tożsamości. Punktem wyjścia do rozważań jest analiza wszechobecności fotografii w otaczającym nas świecie i dostrzeżenie, że przyjęła ona formę rytuału społecznego. Pod rozważanie wzięto także pojęcie archiwum i jego performatywnych cech. Wnikliwemu spojrzeniu poddano tradycyjne domowe archiwa wizualne, które oparte są na procesach idealizacji, selekcji i podlegają ściśle określonym konwencjom przedstawiania rodziny jako grupy harmonijnej i opartej na porządku. Rozprawa analizuje współczesne trendy w fotografii prywatnej, określając, jak zmieniła się forma prezentacji domowych obrazów, warunkowana rozwojem technologicznym i przeobrażeniami w modelu rodziny. Praca analizuje także zjawisko wykorzystania przez współczesnych artystów fotografii rodzinnych jako narzędzia refleksji nad dziedziczoną pamięcią, narracjami oraz funkcjami wewnątrz omawianej grupy społecznej. Szczególną uwagę poświęcono m.in. pracy Larry’ego Sultana i innych amerykańskich twórców, ale także polskich artystów. Prace te są różnorodne, niektóre mają cechy projektów dokumentalnych i socjologicznych, inne znacznie bardziej emocjonalnych i konceptualnych. Szczególną uwagę w tym kontekście poświęcono pojęciu kontroli, które ściśle wiąże się z fotografią oraz życiem rodzinnym. Część praktyczna pracy dotyczy natomiast projektu fotograficznego, zrealizowanego w formie książki pod tytułem Ze zdjęć do Ciebie przychodzę. Wykorzystano w niej tekstualne i wizualne materiały pochodzące z archiwum prywatnego oraz współcześnie wykonane fotografie. Pozwoliło to na stworzenie balansującej na granicy dokumentu i inscenizacji wielowarstwowej opowieści o przemijaniu oraz konfrontacji tożsamości jednostki wobec zbiorowości.

The thesis explores photography as a medium for constructing family memory, history, and identity. The starting point for the discussion is an analysis of the ubiquity of photography in the world around us and the observation that it has become a form of social ritual. The concept of the archive and its performative characteristics are also considered. Particular attention is given to traditional domestic visual archives, which are based on processes of idealisation and selection and follow specific conventions of presenting the family as a harmonious and stable group. The thesis analyses contemporary trends in private photography, focusing on how the ways of presenting domestic images have changed as a result of technological development and transformations in family structures. The thesis also explores the use of family photographs by contemporary artists as a tool for reflecting on inherited memory, narratives, and the roles and functions within the discussed social group. Particular attention is given to the work of Larry Sultan and other American artists, as well as Polish artists. These works vary in character: some have features of documentary and sociological projects, while others are more emotional and conceptual. Another important aspect discussed is the concept of control, which is closely connected with both photography and family life. The practical part of the thesis focuses on a photographic project created in the form of a book entitled Ze zdjęć do Ciebie przychodzę (I Come to You Through Photographs). It combines textual and visual materials from a private archive, as well as photographs taken in the present day. This approach made it possible to create a multi-dimensional story, balancing documentary and staged photography, about the passing of time and the confrontation between individual identity and the collective.