Sądowa genealogia genetyczna jako nowoczesne narzędzie śledcze - analiza prawna i perspektywy regulacji w Polsce

Niniejsza praca poświęcona jest analizie sądowej genealogii genetycznej jako nowoczesnego narzędzia kryminalistyki molekularnej oraz perspektywom jej wdrożenia do polskiego porządku prawnego. W opracowaniu zestawiono tradycyjne profilowanie DNA oparte na markerach STR z zaawansowaną analizą polimorfizmów SNP, która umożliwia identyfikację dalekich krewnych poprzez wykorzystanie baz danych Direct-to-Consumer. Przedstawiono podstawowe założenia budowy baz danych wykorzystywanych do identyfikacji osób. Analiza obejmuje standardy ochrony prywatności w USA, ze szczególnym uwzględnieniem regulacji stanowych Montany i Maryland. Ponadto, wzięto pod uwagę nowatorską ustawę szwedzką z 2025 roku, wprowadzoną po sukcesie w rozwiązaniu sprawy zabójstw w Linköping. Rozważania uwzględniają orzecznictwo ETPCz i TSUE oraz unijne wymogi RODO dotyczące przetwarzania danych wrażliwych. W ramach postulatów de lege ferenda w oparciu o całokształt analizy zaproponowano możliwości wprowadzenia FIGG w Polsce. W propozycji uwzględniono prawodawstwo polskie oraz europejskie we właściwym zakresie.

This thesis is devoted to the analysis of forensic genetic genealogy as a modern tool of molecular forensics and to the prospects for its implementation into the Polish legal system. The study compares traditional DNA profiling based on STR markers with advanced SNP polymorphism analysis, which enables the identification of distant relatives through the use of Direct-to-Consumer databases. The fundamental principles underlying the construction of databases used for personal identification are also presented. The analysis includes privacy protection standards in the United States, with particular emphasis on the state regulations of Montana and Maryland. Furthermore, consideration is given to the innovative Swedish Act of 2025, introduced following the successful resolution of the Linköping murder case. The discussion also takes into account the case law of the European Court of Human Rights and the Court of Justice of the European Union, as well as EU GDPR requirements concerning the processing of sensitive data. As part of the de lege ferenda proposals, and based on the overall findings of the analysis, possible approaches for the implementation of Forensic Investigative Genetic Genealogy (FIGG) in Poland are proposed. The proposal also takes into account relevant Polish and European legislation within the appropriate scope.