Międzynarodowa kontrola zbrojeń w przestrzeni kosmicznej - aspekty prawne

Praca analizuje skuteczność obowiązującego reżimu prawnomiędzynarodowego w zakresie kontroli zbrojeń i przeciwdziałania militaryzacji przestrzeni kosmicznej oraz ocenia perspektywy jego reformy. Punktem wyjścia jest ukazanie kosmosu jako kluczowej domeny bezpieczeństwa międzynarodowego i rosnącej zależności państw od infrastruktury orbitalnej oraz technologii podwójnego zastosowania. Następnie omówiono obowiązujące normy — Kartę Narodów Zjednoczonych, układ kosmiczny z 1967 r. oraz pozostałe traktaty kosmiczne — wskazując ich fundamentalne ograniczenia: brak definicji „broni kosmicznej, mechanizmów weryfikacji i sankcji. Przedstawiono dotychczasowe próby stworzenia systemu kontroli zbrojeń (inicjatywa PAROS, prace Konferencji Rozbrojeniowej, projekt traktatu PPWT, instrumenty soft law) i przyczyny ich niepowodzenia, a także współczesną praktykę państw: testy broni antysatelitarnej, rolę podmiotów prywatnych, zagrożenia niekinetyczne oraz wpływ trwających konfliktów zbrojnych. Z wykorzystaniem metody dogmatyczno-prawnej, historyczno-prawnej i elementów analizy porównawczej w pracy wykazano, że zimnowojenny reżim prawny jest strukturalnie nieadekwatny do współczesnych zagrożeń technologicznych, a postępująca polaryzacja geopolityczna i paraliż instytucjonalny uniemożliwiają wypracowanie skutecznego, twardego traktatu rozbrojeniowego w dającej się przewidzieć przyszłości.

This thesis examines the effectiveness of the existing international legal regime governing arms control and the prevention of the weaponization of outer space, and assesses the prospects for its reform. It first presents outer space as a key domain of international security and the growing dependence of states on orbital infrastructure and dual-use technologies. It then analyses the applicable norms — the UN Charter, the 1967 Outer Space Treaty and the remaining space treaties — and their fundamental limitations: the absence of a definition of a space weapon and of verification and enforcement mechanisms. The thesis reviews past attempts to establish an arms-control system (the PAROS initiative, the work of the Conference on Disarmament, the draft PPWT treaty, and soft-law instruments) and the reasons for their failure, as well as contemporary state practice: anti-satellite (ASAT) weapon tests, the role of private actors, non-kinetic threats and the impact of ongoing armed conflicts. Using doctrinal, historical-legal and comparative methods, the thesis argues that the Cold-War-era legal regime is structurally inadequate to current technological threats, and that deepening geopolitical polarization and institutional paralysis preclude the conclusion of an effective, binding disarmament treaty in the foreseeable future.