Szkoła pod Żaglami” Krzysztofa Baranowskiego. Wychowanie morskie, adventure education czy autorska koncepcja edukacyjna?

Przedmiotem rozprawy jest analiza koncepcji wychowania morskiego na przykładzie rejsu „Dookoła Świata za Pomocną Dłoń” Szkoły pod Żaglami Krzysztofa Baranowskiego oraz pokazanie różnych możliwości umiejscowienia tego projektu na tle nurtu sail training (adventure education). Tłem do badań współczesnych była obszerna analiza korzeni, kontekstu kulturowego a nawet semantycznego pojęcia wychowania morskiego oraz ukazanie istotnych różnic pomiędzy rozumieniem go w Polsce i w krajach anglosaskich. Wnikliwe przyjrzenie się początkom koncepcji Szkół pod Żaglami oraz kwerenda niewielu, jak dotychczas badań, pozwoliła wyjść poza potoczną narrację o szkolnym rejsie jako jednoznacznie pozytywnym doświadczeniu edukacyjnym. Przeprowadzone analizy ukazały niejasność pojęcia wychowania morskiego i tego jak należy je realizować w praktyce, oraz wielogłos różnych uczestników projektu „Dookoła Świata za Pomocną Dłoń”. Co zaskakujące, na tle dominującego przekazu o korzystnych rezultatach udziału w „Szkole pod Żaglami”, badania nie przyniosły jednoznacznych rozstrzygnięć czy rejs wpływa pozytywnie na samoocenę, pewność siebie czy umiejętności liderskie uczniów. Ukazały jednak, marginalizowane w dotychczasowych analizach aspekty, takie jak złożone i ważne relacje pomiędzy młodzieżą a dorosłymi, zmianę myślenia o szkole jako miejscu edukacji, nietrwałość relacji koleżeńskich, rolę i odbiór dyscypliny. Analizy badań wyraźnie wskazują, że brak spójności w rozumieniu wychowania morskiego, a co za tym idzie, brak przełożenia tego na całościową koncepcję realizacji projektu edukacyjnego jakim jest organizacja szkoły na żaglowcu – wpływa na jej ambiwalentny odbiór przez uczniów.

The subject of the doctoral dissertation is the analysis of a polish sail training education concept “Class Afloat” (“Szkoła pod Żaglami”) on the example of Krzysztof Baranowski's project: "Around the World with a Helping Hand". Where to place this concept in the Polish pedagogical context and background of adventure education? The starting point for contemporary research was an extensive analysis of the roots, cultural context and even the semantic concept of maritime education (“wychowanie morskie”), and showing significant differences between its understanding in Poland and in Anglo–Saxon countries. An in–depth look at the origins of the concept of Class Afloat and a query of a few, so far, studies have allowed me to go beyond the common narrative about the school voyage as an unambiguously positive educational experience. The conducted analysis revealed the ambiguity of the concept of maritime education and how it should be implemented in practice, as well as the polyphony of various participants of the project – students, teachers and parents. Surprisingly, against the dominant and common narration about the encouraging results of participation in the "Class Afloat", the research did not bring clear conclusions if the voyage had a positive effect on the students' self–esteem, confidence or leadership skills. However, they showed aspects marginalized in the analysis so far, such as complex and important relations between young people and adults, a change in perceiving school as a place of education, the impermanence of peer relationships, the role and perception of discipline. The research analysis clearly shows that the lack of consistency in the understanding of maritime education, and hence the lack of its translation into the overall concept of an educational project, which is the organization of a school on a sailing ship, affects its ambivalent perception by students.