Zakaz zawarcia umowy o zamówienie publiczne w okresie zawieszenia typu standstill

Przedmiotem pracy jest instytucja prawna okresu zawieszenia typu standstill, polegająca na tymczasowym zakazie zawarcia umowy o zamówienie publiczne z wybranym wykonawcą. Głównym celem pracy jest przedstawienie temporalnego zakazu zawarcia umowy, dokładna analiza europejskich oraz krajowych regulacji w zakresie standstill, jak również jej usytuowanie w ramach trybów udzielenia zamówienia publicznego oraz w procedurze odwoławczej, a ponadto określenie rodzajów, funkcji, skutków oraz konsekwencji naruszeń w tym zakresie. Teza główna pracy wskazuje, iż okres zawieszenia typu standstill jest kluczowym instrumentem prawnym dla zapewnienia efektywnego systemu środków ochrony prawnej w zamówieniach publicznych, które powinny mieć przede wszystkim charakter przedkontraktowy. Jednocześnie przeanalizowano uprawnienia wykonawców do efektywnego odwołania na etapie, na którym uchybienia mogą być jeszcze skorygowane. Ponadto, oceniono przesłanki dopuszczalności wcześniejszego zawarcia umowy oraz ich wpływ na efektywność środków ochrony prawnej. Poddano także analizie realizację przez standstill zasady uczciwej konkurencji i równego traktowania wykonawców poprzez udaremnianie zjawiska tzw. „wyścigu do zawarcia umowy o zamówienie publiczne”. Realizacja tak postawionych celów nastąpiła przy zastosowaniu czterech metod badawczych: dogmatycznej, historycznej, empirycznej i prawnoporównawczej. Rozprawa składa się ze wstępu, dziesięciu rozdziałów oraz zakończenia i wniosków końcowych. Celem rozdziału 1 była ogólna charakterystyka dyrektyw odwoławczych w kontekście europejskich regulacji w sprawie procedur udzielania różnego rodzaju zamówień publicznych. Rozdział 2 rozprawy został poświęcony przedstawieniu instytucji standstill w przepisach unijnych oraz w orzecznictwie europejskim, w tym różnych modeli ich implementacji. W rozdziale 3 omówiono odstępstwa od okresu zawieszenia typu standstill, uprawniające do wcześniejszego zawarcia umowy. W rozdziale 4 przeanalizowano unijne sankcje z tytułu naruszenia standstill, takie jak bezskuteczność umowy czy zastosowanie kar alternatywnych. Rozdział 5 poświęcony został ujęciu historycznemu instytucji standstill na gruncie krajowych ustaw z dnia 10 czerwca 1994 r. o zamówieniach publicznych oraz z dnia 29 stycznia 2004 r. – Prawo zamówień publicznych. W rozdziale 6 zawarte są rozważania dotyczące obowiązującej ustawy Prawo zamówień publicznych z dnia 11 września 2019 r., zarówno w kontekście materialnoprawnych i proceduralnych metod regulacji przepisów, jak i wynikającego z nich prawnego obowiązku kontraktowania. Rozdział 7 poświęcony jest omówieniu różnych rodzajów okresów zawieszenia standstill na gruncie krajowym, takich jak zakaz zawarcia umowy po wyborze oferty najkorzystniejszej, w toku postępowania przed Krajową Izbą Odwoławczą, czy w trakcie kontroli Prezesa Urzędu Zamówień Publicznych. Ponadto, analizie prawnej zostały tu poddane kwestie czasowego wstrzymania zawarcia umowy w trybach niekonkurencyjnych, jak również zagadnienie innych środków tymczasowych oraz sądowego zabezpieczenia roszczenia wykonawcy składającego skargę na orzeczenie Krajowej Izby Odwoławczej. W ramach rozdziału 8 omówione zostały odstępstwa od okresu zawieszenia typu standstill, umożliwiające wcześniejsze zawarcie umowy, w tym wyjątki ustawowe w tym zakresie oraz procedura uchylenia zakazu zawarcia umowy przez Krajową Izbę Odwoławczą. W rozdziale 9 podjęta została analiza skutków naruszenia przepisów dotyczących standstill, w szczególności kwestie sankcji nieważności względnej umowy oraz odszkodowania. W ramach rozdziału 10 przybliżony został specyficzny zakaz udzielenia zamówienia w związku z badaniem przez Komisję Europejską subsydiów zagranicznych. W ramach podsumowania zaprezentowano wnioski wynikające z analizy poszczególnych problemów badawczych, jak również podsumowano najważniejsze postulaty de lege lata oraz de lege ferenda.