Designing for Well-Being: The Impact of Job Demands and Autonomy on the Mental Health of Women Professionals

Niniejsza praca bada związek między warunkami pracy a zdrowiem psychicznym i dobrostanem psychicznym kobiet aktywnych zawodowo. Badanie koncentruje się na obciążeniu pracą, poznawczych i emocjonalnych wymaganiach zawodowych, autonomii w pracy oraz jakości życia związanej z pracą. Ponadto analizuje, czy jakość życia związana z pracą pomaga wyjaśnić zależność między warunkami pracy a zdrowiem psychicznym.

Podstawę teoretyczną stanowi przede wszystkim Model Wymagań i Zasobów Pracy (Job Demands–Resources Model, JD-R), uzupełniony założeniami Teorii Samostanowienia (Self-Determination Theory) oraz Teorii Zachowania Zasobów (Conservation of Resources Theory).

Do zebrania danych wykorzystano ilościowe badanie ankietowe przeprowadzone wśród kobiet aktywnych zawodowo. Kwestionariusz obejmował miary obciążenia pracą, poznawczych i emocjonalnych wymagań zawodowych, autonomii w pracy, jakości życia związanej z pracą oraz zdrowia psychicznego. Dane analizowano przy użyciu statystyki opisowej, analizy rzetelności, analizy korelacji oraz analizy mediacji. Do testowania zależności pośrednich zastosowano model PROCESS 4 z wykorzystaniem 5000 prób bootstrapowych.

Wyniki wykazały, że zastosowane skale charakteryzowały się akceptowalnym poziomem rzetelności. Obciążenie pracą było dodatnio związane z poznawczymi i emocjonalnymi wymaganiami zawodowymi, co oznacza, że respondentki doświadczające większego obciążenia pracą częściej zgłaszały wyższy poziom presji psychicznej i emocjonalnej. Obciążenie pracą oraz poznawcze i emocjonalne wymagania zawodowe były negatywnie związane z autonomią w pracy.

Autonomia w pracy wykazała wyraźny pozytywny związek z jakością życia związaną z pracą, podczas gdy obciążenie pracą oraz poznawcze i emocjonalne wymagania zawodowe również były istotnie powiązane z jakością życia związaną z pracą. Wyniki dotyczące zdrowia psychicznego były jednak mniej jednoznaczne. Większość bezpośrednich zależności między zmiennymi dotyczącymi środowiska pracy a zdrowiem psychicznym była słaba i statystycznie nieistotna. Analiza mediacji nie potwierdziła również, że jakość życia związana z pracą wyjaśnia te zależności.

Uzyskane wyniki sugerują, że warunki pracy są ściśle związane z tym, jak kobiety aktywne zawodowo postrzegają i doświadczają swojego życia zawodowego, podczas gdy zdrowie psychiczne wydaje się zależeć od szerszego zakresu czynników. Istotną rolę mogą odgrywać również obowiązki rodzinne, wsparcie społeczne, presja finansowa oraz indywidualne okoliczności życiowe. Badanie podkreśla zatem znaczenie autonomii w pracy oraz możliwego do opanowania poziomu wymagań zawodowych, jednocześnie wskazując, że same czynniki związane z pracą nie wyjaśniają w pełni wyników dotyczących zdrowia psychicznego.

This thesis examines how workplace conditions are related to the mental health and psychological well being of women professionals. The study focuses on workload, mental and emotional job demands, job autonomy, and work related quality of life, and it also considers whether work related quality of life helps explain the relationship between workplace conditions and mental health. The theoretical background is mainly based on the Job Demands Resources model, with additional support from Self Determination Theory and Conservation of Resources theory. A quantitative survey was used to collect data from women professionals, and the questionnaire included measures of workload, mental and emotional demands, job autonomy, work related quality of life, and mental health. The data were analysed using descriptive statistics, reliability analysis, correlation analysis, and mediation analysis. PROCESS Model 4 with 5,000 bootstrap samples was used to test the indirect relationships. The results showed that the scales had acceptable levels of reliability. Workload was positively related to mental and emotional demands, which means that respondents with heavier workloads also tended to report greater psychological and emotional pressure. Workload and mental and emotional demands were negatively related to job autonomy. Job autonomy showed a clear positive relationship with work related quality of life, while workload and mental and emotional demands were also significantly related to work related quality of life. The results for mental health were less clear. Most direct relationships between the workplace variables and mental health were weak and statistically non significant, and the mediation analysis did not show that work related quality of life explained these relationships. These findings suggest that workplace conditions are closely linked to how women professionals experience their working lives, while mental health appears to be influenced by a wider range of factors. Family responsibilities, social support, financial pressure, and personal circumstances may also play an important role. The study therefore highlights the value of job autonomy and manageable work demands, while showing that workplace factors alone do not fully explain mental health outcomes.