Asceza proklimatyczna a duch kapitalizmu. Rozważania na temat zasadności usprawiedliwiania kapitalizmu w obliczu katastrofy klimatycznej

Celem artykułu jest rozważenie, czy zmiany związane z katastrofą klimatyczną nie doprowadzają do dyskredytacji „ducha kapitalizmu”, a także czy współcześnie nie jest potrzebne wprowadzenie „ducha antykapitalizmu”. Istnienie kapitalizmu było usprawiedliwiane od początku jego funkcjonowania – czynił to John Locke w XVII wieku; Max Weber wyjaśniał, w jaki sposób wykorzystywana do tego była etyka protestancka, a na przełomie XX i XXI wieku podobne analizy tego zjawiska przeprowadzali Luc Boltanski i Ève Chiapello. W artykule przeprowadzona została analiza tych koncepcji w kontekście ekonomii teologicznej przedstawionej przez Giorgia Agambena. Punktem odniesienia dla sformułowania pojęć ducha antykapitalizmu i odpowiadającej mu ascezy proklimatycznej są prace Giorgia Agambena, Ewy Bińczyk i Tima Jacksona.

The aim of the article is to consider whether the changes associated with the climate catastrophe are leading to the discrediting of the “spirit of capitalism” and whether there is a contemporary need to introduce the “spirit of anti-capitalism.” The existence of capitalism has been justified since its inception – John Locke did so in the 17th century; Max Weber explained how Protestant ethics were used to this end; and at the turn of the 20th and 21st centuries, similar analyses of this phenomenon were conducted by Luc Boltanski and Ève Chiapello. The article analyses these concepts in the context of the economic theology presented by Giorgio Agamben. The works of Giorgio Agamben and Michel Foucault serve as inspiration for formulating the notions of the “spirit of anti-capitalism” and the corresponding “pro-climate asceticism” in the article