A falu a kortárs magyar irodalomban

Niniejsza praca poświęcona została analizie sposobów przedstawiania wsi we współczesnej literaturze węgierskiej. Życie społeczności wiejskich było popularnym tematem literatury XIX i XX wieku. Można mówić o tendencjach w przedstawianiu wsi, które zmieniały się w zależności od epoki. Celem niniejszej pracy jest zbadanie, jakie tendencje dominują we współczesnej literaturze, w jakim stopniu opierają się one na tradycjach poprzednich stuleci oraz czy można zidentyfikować ogólny kierunek wśród współczesnych autorów. Do analizy wybrano prozę trzech współczesnych pisarzy węgierskich, w której miejscem akcji jest wieś: powieść Nincstelenek autorstwa Szilárda Borbélya, zbiór opowiadań Erdő van idebenn autorstwa Marcsi Tóth oraz zbiór opowiadań Pletykaanyu autorstwa Krisztiána Grecsó. Przyjmując jako punkt wyjścia poetykę przestrzeni Gastona Bachelarda oraz koncepcję geografii wyobrażonej Edwarda Saida, analiza obrazu wsi przenosi rozważania w sferę subiektywną, zaś na kształt tego obrazu wpływa szereg czynników społecznych, kulturowych, politycznych, a nawet językowych. Literacki obraz wsi jest zawsze konstrukcją subiektywną, związaną z pamięcią, doświadczeniem i emocjami, a nie prostym odbiciem rzeczywistości. Dla uzupełnienia tej teorii w analizie posłużono się pojęciem tradycji móriczowskiej w celu ukazania wciąż żywych elementów głównego nurtu dwudziestowiecznego przedstawiania wsi w literaturze węgierskiej oraz ich miejsca we współczesnych dziełach.

This paper is devoted to analysing the ways of presenting the village in contemporary Hungarian literature. The life of rural communities was a popular theme in 19th- and 20th-century literature. There are trends in the depiction of the village that have changed over time. The aim of this paper is to examine which trends dominate in contemporary literature, to what extent they are based on the traditions of previous centuries, and whether a general direction can be identified among contemporary authors. The analysis focuses on the prose of three contemporary Hungarian writers, in which the setting is the village: the novel Nincstelenek by Szilárd Borbély, the collection of short stories Erdő van idebenn by Marcsi Tóth, and the collection of short stories Pletykaanyu by Krisztián Grecsó. Taking Gaston Bachelard's poetics of space and Edward Said's concept of imagined geography as a starting point, the analysis of the image of the village shifts the discussion into the subjective realm; a number of social, cultural, political and even linguistic factors influence the shape of this image. The literary image of the village is always a subjective construct, linked to memory, experience and emotions, rather than a simple reflection of reality. To supplement this theory, the analysis uses the concept of the Móricz tradition to show the still-vibrant elements of the mainstream 20th-century representation of the village in Hungarian literature and their place in contemporary works.

A dolgozat a falusi élet ábrázolásának módjait elemzi a kortárs magyar irodalomban. A falusi közösségek élete népszerű téma volt a 19. és 20. századi irodalomban. A falu ábrázolásának tendenciái az idők folyamán változtak. A dolgozat célja annak vizsgálata, hogy mely tendenciák dominálnak a kortárs irodalomban, mennyire alapulnak a korábbi évszázadok hagyományain, és hogy azonosítható-e általános irányvonal a kortárs szerzők között. Az elemzés három kortárs magyar író prózájára összpontosít, amelyekben a falu a helyszín: Borbély Szilárd Nincstelenek című regényére, Tóth Marcsi Erdő van idebenn című novelláskötetére és Grecsó Krisztián Pletykaanyu című novelláskötetére. Gaston Bachelard térpoétikáját és Edward Said elképzelt földrajz koncepcióját kiindulási pontként véve a falu képének elemzése a szubjektív térbe helyezi át a diskurzust, ahol számos társadalmi, kulturális, politikai és akár nyelvi tényező is befolyásolja e kép alakulását. A falu irodalmi képe mindig szubjektív konstrukció, amely inkább az emlékekhez, tapasztalatokhoz és érzelmekhez kapcsolódik, mintsem a valóság egyszerű tükröződése. Ezt az elméletet kiegészítve az elemzés a Móricz-hagyomány fogalmát használja, hogy bemutassa a 20. századi magyar irodalomban a falu ábrázolásának még mindig élő elemeit és azok helyét a kortárs művekben.