Das Warschauer Ghetto in der polnischen Lyrik aus den Jahren 1940-1943. Eine stilistische und inhaltliche Analyse ausgewählter Gedichte.

Niniejsza praca poświęcona jest poezji więźniów getta warszawskiego. Jej celem jest przybliżenie polskiemu czytelnikowi mało znanej poezji getta oraz propagowanie pamięci o jego ofiarach. Wiersze pochodzą między innymi ze zbiorów Żydowskiego Instytutu Historycznego im. E. Ringelbluma i zawierają różnorodne formy wyrazu, od prostych rymów po głęboki liryzm. Wiersze obejmują tematykę codziennego życia w getcie, warunków bytowych, tragedii, nadziei i walki o przetrwanie mieszkańców. Bada również funkcję poezji jako narzędzia przetrwania i oporu przeciwko wrogowi. Utwory zostały przeanalizowane pod kątem historycznym i stylistycznym, prezentowane fragmenty zostały również przetłumaczone na język niemiecki. Autorami omawianych wierszy są między innymi: Władysław Szlengel, Icchak Kacenelson, Henryka Łazowertówna, Stefania Ney, Josef Kirman. Praca podzielona jest na rozdziały: historia getta warszawskiego, literatura getta w latach 1940-1943 z podziałem tematycznym na trzy główne zagadnienia: życie codzienne, los żydowskich dzieci oraz problem głodu. Ostatni rozdział opisuje powstanie w getcie warszawskim w 1943 roku, ze szczególnym uwzględnieniem poezji związanej z akcją styczniową i walką zbrojną w kwietniu. Poezja tworzona w tym okresie to nie tylko zapis historycznych wydarzeń, ale również przejmująca forma artystycznej ekspresji i refleksji moralnej.

This thesis is devoted to the poetry of the prisoners of the Warsaw Ghetto. Its purpose is to familiarize the Polish reader with the little-known poetry of the ghetto and to promote the memory of its victims. The poems are sourced from inter alia the collections of the E. Ringelblum Jewish Historical Institute, and contain a variety of forms of expression, from simple rhymes to deep lyricism. The poems are analyzed in terms of daily life in the ghetto, the tragedy, hope and struggle for survival of the inhabitants. It also investigates the function of poetry as a tool of survival and resistance against the enemy. The work is divided into following chapters: the history of the Warsaw Ghetto, ghetto literature in 1940-1943 with a thematic division into three main topics: daily life, the fate of Jewish children and the problem of starvation. The last chapter describes the Warsaw Ghetto Uprising of 1943, with a particular focus on poetry related to the January self-defence and the armed uprising in April. Poetry created during this period is not only a record of historical events, but also a poignant form of artistic expression and moral reflection.

Diese Arbeit ist der Poesie der Häftlinge des Warschauer Ghettos gewidmet. Ihr Ziel ist es, dem polnischen Leser die wenig bekannte Poesie des Ghettos näher zu bringen und das Gedenken an seine Opfer zu fördern. Die Gedichte stammen u. a. aus der Sammlung des Jüdischen Historischen Instituts E. Ringelblum und enthalten eine Vielzahl von Ausdrucksformen, von einfachen Reimen bis hin zu tiefer Lyrik. Die Gedichte werden im Hinblick auf das Alltagsleben im Ghetto, die Tragödie, die Hoffnung und den Überlebenskampf der Bewohner analysiert. Außerdem wird die Funktion der Poesie als Mittel zum Überleben und zum Widerstand gegen den Feind untersucht. Die Arbeit ist in folgende Kapitel gegliedert: die Geschichte des Warschauer Ghettos, die Literatur des Ghettos zwischen 1940 und 1943 mit einer thematischen Unterteilung in drei Hauptthemen: der Alltag im Ghetto, Jüdische Kinder und das Problem des Hungers. Das letzte Kapitel beschreibt den Aufstand im Warschauer Ghetto 1943, wobei der Schwerpunkt auf Gedichten liegt, die im Zusammenhang mit der sog. Januar-Aktion und dem bewaffneten Kampf im April entstanden sind. Die in dieser Zeit entstandene Poesie ist nicht nur eine Aufzeichnung der historischen Ereignisse, sondern auch eine ergreifende Form des künstlerischen Ausdrucks und der moralischen Reflexion.