Przestrzenie alternatywne. Subkultury PRL-u w prozie Wojciecha Michalewskiego, Michała Witkowskiego i Marka Jędrzejewskiego

Praca stanowi analizę literackich reprezentacji „przestrzeni alternatywnych”, jakie w okresie istnienia Polskiej Rzeczypospolitej Ludowej tworzyły ugrupowania subkulturowe na podstawie trzech tematyzujących owe zbiorowości powieści: Mistycy i narkomani Wojciecha „Tarzana” Michalewskiego (hipisi), Lubiewo Michała Witkowskiego (społeczność gejowska) oraz My, śmiecie Marka Jędrzejewskiego (git-ludzie, skinheadzi). Celem owych rozważań jest zbadanie, w jaki sposób poprzez opisy przestrzeni autorzy budują portret marginalizowanych grup, które owe przestrzenie „zamieszkują” – wyznawanego przez ich członków systemu wartości, obowiązującego w danej subkulturze stylu życia oraz jej relacji z systemem nadrzędnym i społeczeństwem normatywnym. Szczególnie ważnym aspektem dysertacji jest skonfrontowanie udokumentowanych w wybranej literaturze obrazów przestrzeni „spoza głównego nurtu” z oficjalnymi narracjami na temat przedstawionej w powieściach epoki, a także wykorzystanie narzędzi literaturoznawczych w celu pochylenia się nad tymi aspektami dyskursu przestrzennego, które, zepchnięte na margines i tym samym skazane na powszechne wyparcie, pod wpływem subkulturowej twórczości literackiej zostały ocalone od zapomnienia. Praca składa się z trzech rozdziałów – każdy z nich poświęcony jest jednej z wybranych powieści.

The following thesis acts as a study of „alternative spaces” cultivated by subcultural groups during the existence of the Polish People’s Republic, as depicted in three novels that explore these communities: Mistycy i narkomani by Wojciech „Tarzan” Michalewski (hippies), Michał Witkowski’s Lubiewo (the gay community), and Marek Jędrzejewski’s My, śmiecie („git-ludzie” [prison-adjacent youth subculture], skinheads). The aim of my research is to examine ways in which writers portray marginalized groups through the descriptions of spaces that these groups inhabit – particularly the value system and lifestyle embraced by their members, as well as their relationship with the dominant system and the social majority. What remains particularly crucial in my research is confronting the depictions of „non-mainstream” spaces documented in the literature of choice with official narratives concerning the historical era they portray. Another important aspect is using the lens of literary studies to analyze fictional representations of subculture-adjacent places which, at the time shunned by society and condemned to widespread repression, have since been saved from oblivion through the efforts of artists. The thesis consists of three chapters, each devoted to one of the aforementioned novels.