Idea Vilariño: traducción de poemas selectos basada en un estudio de corpus de su obra

Niniejsza praca magisterska poświęcona jest analizie poezji urugwajskiej poetki Idei Vilariño oraz zastosowaniu narzędzi językoznawstwa korpusowego w procesie tłumaczenia jej utworów na język polski. Celem badania jest ocena zasadności wykorzystania analizy słów kluczowych w określaniu dominanty semantycznej dzieł poetki oraz podejmowaniu decyzji tłumaczeniowych. Proponowane podejście łączy elementy literaturoznawstwa, translatoryki i lingwistyki korpusowej, otwierając nowe możliwości badawcze w zakresie tłumaczenia poezji. Praca składa się z pięciu rozdziałów: trzech teoretycznych (1–3) i dwóch analitycznych (4–5). W części teoretycznej omówiono życie i dorobek poetki, dotychczasową recepcję krytyczną jej twórczości oraz najważniejsze założenia teorii przekładu poezji, w szczególności koncepcję dominanty semantycznej. Ponadto przedstawiono podstawy lingwistyki korpusowej i jej zastosowania w badaniach literackich. Rozdział czwarty zawiera opis korpusu stworzonego na potrzeby badania oraz analizę słów kluczowych, na podstawie której określono dominantę semantyczną i opracowano wskazówki dla tłumacza. Rozdział piąty poświęcony jest omówieniu wybranych przekładów własnych, ze szczególnym uwzględnieniem wpływu wyników badania na konkretne decyzje tłumaczeniowe. Wnioski z pracy wskazują, że analiza słów kluczowych może stanowić istotne wsparcie w odpowiednim ukierunkowaniu przekładu poezji, o ile jest uprzednio osadzona w badaniach literaturoznawczych.

This master’s thesis focuses on the analysis of the poetry of Uruguayan poet Idea Vilariño; specifically, the application of corpus linguistics tools in translating her work into Polish. The aim of the study is to assess the relevance of keyword analysis in identifying the semantic dominant of her poems and in supporting translation decisions. The proposed approach combines elements of literary studies, translation studies, and corpus linguistics, offering new research possibilities in the field of poetry translation. The thesis consists of five chapters: three theoretical (Chapters 1–3) and two analytical (Chapters 4–5). The theoretical part presents the poet’s life and work, the critical reception of her poetry, and the key concepts of poetry translation theory, with particular emphasis on the notion of semantic dominant. It also outlines the basics of corpus linguistics and its application in literary research. Chapter four provides a description of the corpus compiled for this study and an analysis of the keywords, which served as the basis for identifying the semantic dominant and developing guidance for the translator. Chapter five discusses selected original translations, focusing on how the corpus analysis influenced specific translation choices. The findings suggest that keyword analysis can provide meaningful support in guiding poetry translation, provided it is grounded in existing literary research.

Esta tesis de fin de master está dedicada al análisis de la poesía de la autora uruguaya Idea Vilariño, en particular al uso de herramientas de la lingüística de corpus en la traducción de sus obras al polaco. El objetivo del estudio es evaluar la pertinencia del análisis de palabras clave en la determinación de la dominante semántica de sus textos y en la toma de decisiones traductológicas. El enfoque propuesto combina elementos de los estudios literarios, la traductología y la lingüística de corpus, abriendo nuevas posibilidades de investigación en el ámbito de la traducción poética. La tesis se compone de cinco capítulos: tres teóricos (1–3) y dos analíticos (4–5). La parte teórica presenta la vida y obra de la autora, la recepción crítica de su poesía, así como los principales conceptos de la teoría de la traducción poética, en particular el de la dominante semántica. También se exponen las bases de la lingüística de corpus y su aplicación en los estudios literarios. El capítulo 4 incluye la descripción del corpus creado para el estudio y el análisis de palabras clave, a partir del cual se identificó la dominante semántica y se elaboró una guía de traducción. El capítulo 5 está dedicado al análisis de traducciones propias selectas, con especial atención al impacto de los resultados del análisis en decisiones traductológicas concretas. Las conclusiones del trabajo indican que el análisis de palabras clave puede ser un apoyo valioso en la orientación del proceso de traducción poética, siempre que esté fundamentado en estudios literarios previos.