European Union policy towards Armenia, Azerbaijan and Georgia

Niniejsza praca analizuje zaangażowanie Unii Europejskiej w państwach Kaukazu Południowego (Armenii, Azerbejdżanie i Gruzji) w latach 1991-2024, badając, dlaczego wspólna polityka regionalna doprowadziła do odmiennych rezultatów w trzech państwach partnerskich. Opierając się na teorii nowego liberalizmu Andrew Moravcsika, autor argumentuje, że wpływ normatywny UE nie wynika wyłącznie z konstrukcji stosowanych instrumentów, lecz przede wszystkim z ich zgodności z krajowymi uwarunkowaniami politycznymi, gospodarczymi i geopolitycznymi poszczególnych partnerów. Analiza trzech przypadków wyraźnie ukazuje odmienne ścieżki rozwoju relacji z UE. Gruzja stworzyła najbardziej sprzyjające warunki dla przyjęcia orientacji normatywnej Unii, jednak przejęcie instytucji państwowych przez elity polityczne ostatecznie ograniczyło możliwość przeprowadzenia głębokiej transformacji instytucjonalnej. W Armenii kluczowe znaczenie miały egzystencjalne zależności w sferze bezpieczeństwa, które przez długi czas determinowały preferencje elit politycznych. Dopiero połączenie wewnętrznej rewolucji politycznej z utratą wiarygodności przez Rosję stworzyło przestrzeń do geopolitycznej reorientacji. Azerbejdżan natomiast, korzystając z zasobów węglowodorów oraz wynikającej z nich pozycji gospodarczej i politycznej, uczestniczył w inicjatywach UE w sposób selektywny, czerpiąc korzyści techniczne i ekonomiczne, jednocześnie skutecznie izolując krajowy porządek polityczny od demokratycznej warunkowości Unii. Wyniki badania wskazują, że preferencje krajowe nie są ani statyczne, ani w pełni kształtowane przez Unię Europejską. Podlegają one ciągłym zmianom pod wpływem presji geopolitycznych, kryzysów bezpieczeństwa oraz procesów transnarodowych zachodzących w państwach sąsiednich. Jednocześnie UE funkcjonuje równolegle w wymiarze ideowym, handlowym i republikańsko-liberalnym, przy czym proporcje między tymi elementami zmieniają się w zależności od strategicznego znaczenia danego partnera. Praca dochodzi do wniosku, że wspólne ramy polityki nie prowadzą automatycznie do jednolitych rezultatów politycznych.

This thesis examines the European Union's engagement with the South Caucasus countries (Armenia, Azerbaijan, Georgia) between 1991 and 2024, analyzing why a common regional policy produced divergent outcomes across three partner states. Based on Andrew Moravcsik’s New liberalism theory, the thesis argues that EU normative impact does not merely follow from instrument design, but rather from a compatibility of the EU preferences with domestic political, economic, and geopolitical configurations of each partner. The three cases demonstrate uniquely different paths. Georgia offered the most favorable conditions for EU normative orientation, yet elite capture ultimately undermined deep institutional transformation. The course of Armenia was shaped by existential security dependencies, which constrained elite preferences until a combination of a domestic revolution, but a Russian collapse of credibility opened space for reorientation. Buoyed by its hydrocarbon wealth and power, Azerbaijan engaged with EU frameworks selectively, and it reaped various technical as well as economic benefits, but was able to keep the political order insulated from democratic conditionality. The findings show that domestic preferences are not static or fully EU-induced. They are continuously reshaped by geopolitical pressures, security crises, and transnational processes of neighboring states. The EU is, at the same time, operating on ideational, commercial, and republican liberal registers, with the balance shifting according to the strategic value of each partner. The thesis concludes that a common policy framework does not lead to common political outcomes.