Prawo sądowe Rzeczypospolitej szlacheckiej (XVI - XVIII wiek) : zarys wykładu z wyborem źródeł

W dawnej myśli prawniczej w Rzeczypospolitej prawo dzielono zazwyczaj na dwie sfery: prawo polityczne, opisujące funkcjonowanie organów państwa oraz prawo sądowe (w XVIII w. zwane często cywilnym), czyli prawo stosowane przez sądy. Do tego pojęcia, mocno już zakorzenionego w polskiej nauce, odwołuje się też niniejsze opracowanie. Jego celem jest ogólne przedstawienie zasad, podstawowych instytucji oraz ewolucji prawa cywilnego, karnego, procesu sądowego i ustroju sądownictwa okresie od XVI do połowy XVIII w. – a ściślej do czasów reform doby stanisławowskiej, wprowadzających coraz śmielej nowe, oświeceniowe idee do utrwalonego tradycją prawa przodków. W odróżnieniu od tradycyjnych ujęć zawartych w podręcznikach historii prawa, stosunkowo niewiele miejsca poświęcono dogmatyce, w większym stopniu koncentrując się na opisaniu zjawisk od strony źródłowej i praktycznej. W pierwszej części Czytelnik znajdzie syntetyczny opis tych zagadnień, w drugiej zaś – wybór kilkudziesięciu tekstów źródłowych, mających ilustrować omawiane kwestie. Są one różnej proweniencji – począwszy od statutów i konstytucji, poprzez akta sądowe, skończywszy na fragmentach ówczesnych prac prawniczych i pamiętników. Tak samo zróżnicowany jest poziom trudności ich odbioru, co pozwala na różnorodne wykorzystywanie ich na zajęciach.

Niniejszy skrypt przeznaczony jest przede wszystkim dla studentów wydziałów historycznych i prawniczych, zainteresowanych prawem Rzeczypospolitej szlacheckiej. Ze względu na podejście do omawianych problemów od strony praktyki prawnej może on – w pewnym zakresie – stanowić pomoc w badaniach naukowych. [z Przedmowy Autora]