Zastosowanie sztucznej inteligencji w analizie ryzyka podatkowego związanego z podatkiem u źródła

Prawo, a w szczególności prawo podatkowe można postrzegać jako bardzo złożony, wielowymiarowy i dynamicznie zmieniający się fundament funkcjonowania państwa oraz regulowania relacji między ludźmi, a także ich działań wobec otoczenia. Materia prawa nieustannie się rozrasta, co jest naturalnym skutkiem zwiększającej się skali i różnorodności aktywności człowieka oraz postępu technologicznego. Rozwój nowych technologii sprzyja globalnej mobilności i rozszerzaniu zakresu ludzkich działań, które często wiążą się lub powinny się wiązać z obowiązkiem podatkowym. W efekcie ustawodawcy na całym świecie starają się nadążyć za pomysłowością podatników, wprowadzając coraz to nowe rozwiązania prawno-podatkowe. Ich celem jest zapewnienie, by dochody były opodatkowane w sposób uznany przez państwa za sprawiedliwy i niezbędny dla ich prawidłowego funkcjonowania. Prowadzi to jednak do bezprecedensowego wzrostu stopnia skomplikowania oraz objętości przepisów podatkowych, zwłaszcza tych dotyczących ograniczenia obciążeń podatkowych. W tej sytuacji pojawia się pytanie, czy nowe technologie mogą pomóc podatnikom, organom podatkowym i sądom w radzeniu sobie z coraz bardziej złożonym systemem prawa podatkowego. Szczególne znaczenie przypisuje się sztucznej inteligencji (AI). Powstaje więc kwestia, czy AI może wspierać te podmioty w stosowaniu przepisów podatkowych. Celem rozważań jest odpowiedź na to pytanie poprzez analizę genezy, obecnego stanu oraz potencjalnych kierunków rozwoju zastosowania AI w prawie podatkowym. W porównaniu z innymi dziedzinami prawa, prawo podatkowe wydaje się szczególnie podatne na wykorzystanie AI ze względu na swoją techniczność, złożoność oraz relatywne oderwanie od codziennych doświadczeń życiowych. Jednocześnie jednak napotyka ono te same bariery, które ograniczają zastosowanie sztucznej inteligencji w prawie w ogóle. Należą do nich przede wszystkim trudności związane z interpretacją przepisów, ich zrozumieniem, prowadzeniem analizy prawnej z uwzględnieniem zdrowego rozsądku oraz tworzeniem argumentacji prawnej. Wszystkie te elementy są nierozerwalnie związane z właściwą wykładnią prawa - nie tylko językową, ale także kontekstową i celowościową. W rezultacie można uznać, że w obecnie a także prawdopodobnie w najbliższej przyszłości, sztuczna inteligencja może pełnić przede wszystkim rolę narzędzia wspierającego, które zwiększa efektywność i wydajność pracy prawników oraz doradców podatkowych, jednocześnie nie zastępując w pełni ich pracy, lecz dopełniając.

Law, and tax law in particular, can be perceived as a highly complex, multidimensional, and dynamically evolving foundation for the functioning of the state, regulating interpersonal relations as well as human activities within their environment. The body of law expands continuously, which is a natural consequence of the increasing scale and diversity of human activity, along with technological progress. The development of new technologies fosters global mobility and expands the scope of human endeavors, which often entail - or should entail - tax obligations. Consequently, legislators worldwide strive to keep pace with the ingenuity of taxpayers by introducing novel legal and tax solutions. Their objective is to ensure that income is taxed in a manner deemed fair by states and indispensable for their proper functioning. However, this leads to an unprecedented increase in the complexity and volume of tax regulations, especially those concerning the mitigation of tax burdens. In this context, the question arises whether new technologies can assist taxpayers, tax authorities, and courts in navigating an increasingly intricate tax law system. Particular significance is attributed to artificial intelligence (AI). Hence, the issue emerges as to whether AI can support these entities in the application of tax regulations. The purpose of this study is to address this question by analyzing the genesis, current state, and potential development paths of AI applications in tax law. Compared to other legal branches, tax law appears uniquely susceptible to the utilization of AI due to its technical nature, complexity, and relative detachment from everyday life experiences. At the same time, however, it encounters the same barriers that limit the application of artificial intelligence in law in general. These primarily include difficulties related to the interpretation of regulations, their comprehension, conducting legal analysis with the inclusion of common sense, and formulating legal arguments. All these elements are inextricably linked to the proper construction of law - not only textual, but also contextual and purposive. As a result, it can be concluded that currently, and likely in the near future, artificial intelligence can primarily serve as a supporting tool that enhances the efficiency and productivity of lawyers and tax advisors, not fully replacing their work, but rather complementing it.