Ewolucja polityki Turcji wobec Stanów Zjednoczonych w latach 2015-2025

Przedmiotem dysertacji jest analiza dekompozycji sojuszu amerykańsko-tureckiego w latach 2015–2025, w którym tradycyjna asymetria sił ustąpiła miejsca tzw. konfliktowej kooperacji. W oparciu o paradygmat realizmu neoklasycznego zbadano, w jaki sposób wycofywanie się (retrenchment) Waszyngtonu z Bliskiego Wschodu wpłynęło na percepcję zagrożeń przez tureckie elity oraz aparat państwowy. Katalizatorem tego strategicznego pęknięcia okazało się amerykańskie wsparcie dla kurdyjskich milicji (YPG/PYD) w Syrii, co Ankara zsekurytyzowała jako zagrożenie egzystencjalne. W efekcie Turcja odrzuciła zimnowojenną rolę lojalnego państwa flankowego i, jako mocarstwo średnie, przeszła do dyplomatycznej ofensywy. Wdrożono strategię twardego hedgingu, asymetrycznie równoważąc amerykańską potęgę poprzez taktyczne zbliżenie z Federacją Rosyjską. Aby zabezpieczyć aparat państwowy przed zachodnią dyplomacją przymusu, Ankara zinstrumentalizowała szerokie spektrum narzędzi nacisku. Obejmowały one rygorystyczną indygenizację przemysłu zbrojeniowego, projekcję siły poprzez wojny zastępcze (proxy wars) oraz repozycjonowanie państwa jako eurazjatyckiego węzła energetycznego, co dodatkowo obudowano procesem celowej dedolaryzacji. Z przeprowadzonych badań wynika, że transformacja tych relacji dwustronnych ma charakter nieodwracalny. Waszyngton utracił zdolność bezwarunkowego dyscyplinowania swojego dawnego sojusznika. Pełna autonomia decyzyjna, broniona przez Ankarę nawet za cenę stabilności makroekonomicznej państwa, stała się jej nadrzędną racją stanu. W konsekwencji Stany Zjednoczone zostały zmuszone do funkcjonowania w nowym układzie sił, w którym turecki potencjał militarny i geograficzny służy Ankarze jako asertywna waluta przetargowa.

This dissertation analyzes the breakdown of the US-Turkish alliance from 2015 to 2025, a period during which traditional power asymmetry gave way to so-called conflictual cooperation. Grounded in the neoclassical realist paradigm, the study examines how Washington’s retrenchment from the Middle East shaped the threat perception of Turkish elites and the state apparatus.

The catalyst for this strategic rupture proved to be American support for Kurdish militias (YPG/PYD) in Syria, which Ankara securitized as an existential threat. Consequently, Turkey rejected its Cold War role as a loyal flank state and, acting as a middle power, went on a diplomatic offensive. It implemented a strategy of hard hedging, asymmetrically balancing American power through tactical rapprochement with the Russian Federation.

To insulate the state apparatus against Western coercive diplomacy, Ankara instrumentalized a broad spectrum of leverage. These included the rigorous indigenization of its defense industry, power projection through proxy wars, and the repositioning of the state as a Eurasian energy hub, further reinforced by a process of deliberate de-dollarization.

The research concludes that the transformation of these bilateral relations is irreversible. Washington has lost the capacity to unconditionally discipline its former ally. Full decision-making autonomy—defended by Ankara even at the expense of macroeconomic stability—has become its paramount raison d'état. As a result, the United States has been forced to navigate a new balance of power, in which Turkey's military capabilities and geographic position serve Ankara strictly as an assertive bargaining chip.