Sieci współpracy i wymiany w centrach i na peryferiach. Przypadek polskiej nauki

Praca doktorska poświęcona jest zagadnieniu struktur centrum i peryferii w polskiej nauce. Autorka podjęła w niej próbę odpowiedzi na trzy pytania dotyczące związku pomiędzy: (1) dystrybucją zasobów w ośrodkach naukowych a szansą naukowców na zajęcie określonych pozycji w sieci współpracy, (2) pozycją ośrodka naukowego i sposobem budowy sieci współpracy naukowej na poziomie indywidualnym, oraz (3) pozycją ośrodka oraz strukturą indywidualnej sieci współpracy i zróżnicowania zasobów wnoszonych i otrzymywanych we współpracy naukowej. Praca rozpoczyna się od analizy pozycji polskiej nauki na arenie międzynarodowej, w której uwzględniony został kontekst historyczny rozwoju tego obszaru (Rozdział 1). Przegląd teorii centrum i peryferii oraz zestawienie badań wykorzystujących tę perspektywę do analizy nauki (Rozdział 2) pozwolił na wybór dwóch najistotniejszych wątków, tzn. (1) zagadnień związanych z dystrybucją zasobów oraz (2) sieciowymi metodami analizy tego typu struktur. Ze względu na ograniczone upowszechnienie metod sieciowych w badaniach społecznych w Polsce, w oddzielnym Rozdziale 3 zaprezentowane zostały podstawowe pojęcia wykorzystywane w tej metodologii. Rozdziały empiryczne poświęcone są poszukiwaniu odpowiedzi na poszczególne pytania badawcze. W Rozdziale 4 autorka opisała dystrybucję trzech kategorii zasobów (instytucjonalnych, ludzkich i finansowych) ważnych dla rozwoju nauki oraz złożoną strukturę sieci współpracy polskiej nauki, która łączy w sobie strukturę centrum i peryferii oraz strukturę opartą o społeczności. Przeprowadzone analizy wskazały, że naukowcy z dużych ośrodków mają większe szanse na nawiązanie współpracy, a naukowcy z małych ośrodków częściej budują współpracę w swoich województwach. W dalszej części (Rozdział 5), korzystając z pojęcia kontekstów społecznych, Autorka opisała różnice w sposobach nawiązania współpracy i wpływ tych różnic na strukturę indywidualnych sieci. Ostatni rozdział empiryczny (6) poświęcony został mechanizmom stojącym za zróżnicowaniem zasobów wnoszonych i otrzymywanych w ramach współpracy naukowej, tzn. wielkości ośrodka, w którym pracuje naukowiec, obecności luk strukturalnych i specjalizacji. W pracy wykorzystane zostały metody mieszane, tzn. Autorka połączyła ze sobą analizę treści wywiadów pogłębionych, analizę danych ilościowych stworzonych na podstawie analizy treści wywiadów pogłębionych, analizę danych urzędowych oraz danych bibliometrycznych z Polskiej Bibliografii Naukowej. Praca powstała przy finansowym wsparciu Narodowego Centrum Nauki, uzyskanym na realizację projektu własnego Autorki Sieci współpracy i wymiany w centrach i na peryferiach. Przypadek polskiej nauki (nr 2016/20/T/HS6/00012) oraz projektu Dynamics of Competition and Collaboration in Science: Individual Strategies, Collaboration Networks, and Organizational Hierarchies (nr 2012/07/D/HS6/01971), którego kierownikiem był dr Michał Bojanowski.

This doctoral dissertation explores core/periphery network structures in the Polish scientific system. The author poses three research questions concerning the relations between: (1) the distribution of resources in scientific centres and individual chances for occupying particular positions in the collaboration network, (2) size of a scientific centre and individual approaches to building personal collaboration networks, (3) size of a scientific centre as well as structures of personal collaboration networks and diversity of resources engaged with and obtained in scientific collaboration. ¬The dissertation describes the historical development of the Polish scientific system and its contemporary status in the international scientific system (Chapter 1). The review of core/periphery theories and their applications to research on science and scientific systems (Chapter 2) reveals two relevant threads in the literature, i.e. (1) approaches focusing on distribution of resources and (2) network approach to core/periphery structures. Social network analysis (SNA) is relatively unknown in Polish social sciences, therefore, Chapter 3 is dedicated to basic SNA terminology used in the dissertation. Empirical chapters are dedicated to the three research questions. Chapter 4 consists of two analyses. Firstly, the author describes the distribution of resources important for the development of science categorised into three groups: institutional, human and financial resources. Secondly, the author examines complex structure of collaboration network in Polish science. It combines two types of structures, i.e. core/periphery structure and community structure. It is shown that while scientists from large scientific centres have greater chances for collaboration in general, scientists from small scientific centres are more likely to find partners in their geographical proximity (within the same voivodeships). In Chapter 5 the author describes the differences in individual approaches to collaboration and how those differences affect structures of personal collaboration networks. The analysis applies the concept of social contexts. The last empirical chapter (Chapter 6) is dedicated to an investigation of factors contributing to diversification of resources engaged and obtained in scientific collaboration., i.e. the size of scientific centre, presence of structural holes in personal networks and specialisation.This investigation applies mixed methods. The author combines analyses of (1) individual in-depth interviews, (2) quantified individual in-depth interviews, (3) official statistics and (4) bibliometric data from Polish Scientific Bibliography. The research for this dissertation has been supported by National Science Center through individual funding Collaboration and exchange networks in science on core and peripheries. A case of Polish science (2016/20/T/HS6/00012) and research project Dynamics of Competition and Collaboration in Science: Individual Strategies, Collaboration Networks, and Organizational Hierarchies (2012/07/D/HS6/01971) led by dr. Michał Bojanowski.