Dokładność sztucznej inteligencji w tłumaczeniach literackich. Studium przypadku ChatGPT.

Celem niniejszej pracy jest ocena dokładności tłumaczeń literackich generowanych przez sztuczną inteligencję, ze szczególnym uwzględnieniem narzędzia ChatGPT. Analizie poddano wybrane przekłady tekstów literackich wykonane przez AI, które zestawiono z tłumaczeniami wykonanymi przez doświadczonych tłumaczy. Główna teza pracy zakłada, że ChatGPT może wspierać proces tłumaczenia, jednak nie jest w stanie w pełni zastąpić człowieka w roli tłumacza literackiego. Praca zwraca uwagę na ograniczenia modeli językowych w zakresie oddawania metafor, aluzji kulturowych, tonu emocjonalnego oraz stylu autora.

Struktura pracy obejmuje cztery rozdziały. Pierwszy z nich omawia rynek wydawniczy oraz kontekst zastosowania sztucznej inteligencji w branży medialnej, a także wyzwania, jakie niosą różne gatunki literackie dla procesu tłumaczenia. Drugi rozdział przedstawia ewolucję i specyfikę modeli językowych, ze szczególnym uwzględnieniem rozwoju ChatGPT. W trzecim rozdziale zaprezentowano cel, pytania badawcze oraz metodykę badania, w tym narzędzia zastosowane do oceny dokładności tłumaczeń. Ostatni rozdział zawiera analizę wyników badań oraz porównanie pracy AI z pracą tłumacza ludzkiego. W podsumowaniu sformułowano wnioski dotyczące potencjału i ograniczeń sztucznej inteligencji w tłumaczeniach literackich oraz zaproponowano kierunki dalszych badań nad integracją AI w procesie tłumaczenia, przy zachowaniu roli człowieka jako nieodzownego mediatora kulturowego i językowego.

This thesis aims to evaluate the accuracy of literary translations generated by artificial intelligence, with a particular focus on the ChatGPT tool. Selected AI-generated translations of literary texts are analyzed and compared with translations produced by experienced human translators. The main thesis assumes that while ChatGPT can support the translation process, it cannot fully replace a human as a literary translator. The study highlights the limitations of language models in conveying metaphors, cultural references, emotional tone, and the author’s style.

The thesis consists of four chapters. The first chapter explores the publishing market and the application of artificial intelligence in the media industry, as well as the challenges presented by various literary genres during the translation process. The second chapter presents the evolution and characteristics of language models, with a particular emphasis on the development of ChatGPT. The third chapter outlines the research aim, research questions, and methodology, including the tools used to assess translation accuracy. The final chapter provides an analysis of the research findings and a comparison between AI-generated translations and those produced by human translators. The conclusion summarizes the key findings on the potential and limitations of AI in literary translation and suggests directions for further research into AI integration in the translation process, while emphasizing the irreplaceable role of the human translator as a cultural and linguistic mediator.