Użycie dronów do celów wojskowych w świetle międzynarodowego prawa humanitarnego konfliktów zbrojnych

Niniejsza praca magisterska poświęcona jest analizie użycia dronów w świetle norm międzynarodowego prawa humanitarnego konfliktów zbrojnych. Celem tej pracy jest zbadanie, czy obecnie obowiązujące regulacje prawnomiędzynarodowe są wystarczające do oceny legalności użycia bezzałogowych statków powietrznych oraz autonomicznych systemów uzbrojenia, jak i wskazanie kierunków zmian legislacyjnych. Rozdział pierwszy omawia pojęcie i klasyfikację bezzałogowych statków powietrznych, poczynając od systemów sterowanych zdalnie (UAV, RPAS), przez systemy częściowo autonomiczne (human in the loop), kończąc na w pełni autonomicznych systemach broni (LAWS). Przedstawiono w nim również zasady MPH, które mają zastosowanie względem nowych technologii wojskowych, w szczególności zasadę neutralności technologicznej z art. 35 Protokołu dodatkowego I. Rozdział drugo odnosi się do ram prawnych użycia dronów w świetle jus ad bellum i jus in bello, kładąc nacisk na zasady rozróżnienia, proporcjonalności, konieczności wojskowej i ostrożności, jak i również problematyki zabójstw pozasądowych oraz operacji transgranicznych. W rozdziale trzecim zbadano praktykę państw na przykładzie kampanii dronowych USA w Afganistanie, Pakistanie i Jemenie oraz użycia dronów w wojnie w Ukrainie, uwzględniając raporty organizacji międzynarodowych i pozarządowych. Rozdział czwarty poświęcony jest autonomicznym systemom broni, problemowi odpowiedzialności za ich działania, koncepcji meaningful human control oraz rekomendacji na przyszłość w zakresie przyszłych regulacji prawnomiędzynarodowych. Analiza prowadzi do wniosku, że obecnie obowiązujące normy MPH w zasadzie wystarczają do oceny legalności użycia dronów, lecz ich skuteczne egzekwowanie wymaga wypracowania nowych mechanizmów kontroli, zwiększenia przejrzystości operacji dronowych, jak i niezwłocznego uregulowania statusu prawnego autonomicznych systemów broni na łamach prawa międzynarodowego.

This master's thesis analyzes the use of drones in light of the norms of international humanitarian law of armed conflict. The aim of this thesis is to examine whether current international legal regulations are sufficient to assess the legality of the use of unmanned aerial vehicles (UAVs) and autonomous weapon systems, and to indicate directions for legislative change. Chapter One discusses the concept and classification of unmanned aerial vehicles (UAVs), ranging from remotely piloted systems (RPAS), through partially autonomous systems(human on the loop), to fully autonomous weapon systems (LAWS). It also presents the principles of IHL that apply to new military technologies, in particular the principle of technological neutrality in Article 35 of Additional Protocol I. Chapter Two addresses the legal framework for the use of drones in light of jus ad bellum and jus in bello, emphasizing the principles of distinction, proportionality, military necessity, and precaution, as well as the issues of extrajudicial killings and cross-border operations. Chapter three examines state practices, using the examples of US drone campaigns in Afghanistan, Pakistan, and Yemen, and the use of drones in the war in Ukraine, taking into account reports from international organizations and non-governmental organizations. Chapter four addresses autonomous weapon systems, the issue of accountability for their actions, the concept of meaningful human control, and recommendations for future international law. The analysis leads to the conclusion that the currently applicable IHL norms are essentially sufficient to asses the legality of drone use, but their effective enforcement requires the development of new control mechanisms, increased transparency of drone operations, and the immediate regulation of the legal status of autonomous weapon systems under international law.