Pogrzeby Josipa Broza Tity i Zorana Ðinđicia jako przykłady rytuału władzy

Niniejsza praca stanowi analizę obrzędów pogrzebowych dwóch przywódców politycznych: Josipa Broza Tity, prezydenta komunistycznej Jugosławii, i Zorana Dzindzicia, premiera demokratycznej Serbii. Obrzędy te są badane jako przykłady rytuału władzy. Rytuał jako nieodłączna część każdej wspólnoty jest elementem spajającym daną grupę i umożliwiającym jej identyfikację, a także niesie za sobą określoną symbolikę i mitologię. Jednym ze szczególnych rodzajów mitów politycznych jest kult jednostki, który w Jugosławii dotyczył postaci Josipa Broza Tity. Pogrzeb przywódcy, dzięki swojej symbolice, kreuje mit i zapewnia dalszą ciągłość zarówno władzy jak i społeczności. W zależności od okoliczności społecznych, politycznych czy historycznych obrzęd może mieć różną formę, inne wartości i nieść odmienny przekaz. W przypadku Josipa Broza Tity istnienie autorytarnego reżimu wpłynęło na rozmach i przekaz uroczystości, która była ukierunkowana na podtrzymanie jugosłowiańskiego „braterstwa i jedności”. Pogrzeb Zorana Đinđicia, zamordowanego w zamachu, utworzył mit zdradzonego przywódcy, który zapłacił życiem za próbę zmian i miał się stać podwaliną do (nieudanej) budowy demokratycznej Serbii.

This work analyses the funeral rites of two political leaders: Josip Broz Tito, President of communist Yugoslavia, and Zoran Đinđić, Prime Minister of democratic Serbia. These ceremonies are examined as examples of the ritual of power. Ritual, as an integral part of every community, is an element that binds a given group together and enables its identification, and also carries with it specific symbolism and mythology. One of the special types of political myths is the cult of leader, which in Yugoslavia concerned the figure of Josip Broz Tito. The leader's funeral, thanks to its symbolism, creates a myth and ensures the continuity of both power and community. Depending on social, political or historical circumstances, the ceremony may take different forms, have different values and convey different messages. In the case of Josip Broz Tito, the existence of an authoritarian regime influenced the scale and message of the ceremony, which was aimed at maintaining Yugoslav ‘brotherhood and unity’. The funeral of Zoran Đinđić, who was assassinated, created the myth of a betrayed leader who paid with his life for attempting to bring about change and was to become the foundation for the (unsuccessful) construction of a democratic Serbia.