Wpływ akcji nacjonalistycznej w brazylijskim Estado Novo na „Gazetę Polską w Brazylii” w 1938 roku

Getulio Vargas w 1937 wprowadził w Brazylii autorytarny i nacjonalistyczny system rządów. Elementem jego polityki była tzw. „kampania nacjonalizacyjna”, której zadaniem było sprawienie, aby imigranci obcej narodowości przyjęli tożsamość brazylijską. Celem niniejszej pracy jest przedstawienie wpływu tejże akcji nacjonalistycznej na funkcjonowanie „Gazety Polskiej w Brazylii”, która była istotnym tygodnikiem w środowisku Polonii brazylijskiej, wydawanym w Kurytybie. Tekst przedstawia analizę, w jakim zakresie czasopismo było narzędziem propagandy rządowej, a w jakim stawiało opór polityce władz.

Analiza treści pozwala wyróżnić trzy główne formy wpływu akcji nacjonalistycznej na „Gazetę”. Po pierwsze, wpływ ten jest najbardziej widoczny w tekstach propagandowych zamieszczanych przez policję i władze wojskowe, najczęściej w języku portugalskim. Po drugie, redakcja podlegała cenzurze. Podawano informacje o postępach akcji nacjonalistycznej (zamykaniu polskich szkół, likwidacji towarzystw kulturalnych oraz pozbawieniu ich polskiego charakteru) bez krytycznego komentarza. Stanowiło to warunek dalszego wydawania czasopisma. Po trzecie, w odpowiedzi na presję władz pojawiały się różne formy pośredniego oporu: ostentacyjnie chwalono dorobek polskich kolonistów, zamieszczano memoriały protestacyjne otrzymane od środowisk polonijnych, dobierano sposób rozmieszczenia treści tak, aby wyrażał dystans względem polityki władz, krytykowano zjawiska mające miejsce na świecie, podobne do działań podejmowanych przez władze miejscowe, lecz bez bezpośrednich odniesień do sytuacji w Brazylii.

Konkluzją pracy jest to, że w wyniku akcji nacjonalistycznej redakcja „Gazety” starała się balansować pomiędzy wymuszonym popieraniem rządu a maksymalnym wykorzystywaniem dostępnego zakresu swobody. Praca łączy historię Brazylii lat trzydziestych XX wieku oraz prasy polonijnej.

In 1937, Getulio Vargas established an authoritarian and nationalist system of government in Brazil. One element of his policy was the so-called nationalization campaign, which aimed to encourage immigrants of foreign nationality to adopt a Brazilian national identity. The aim of this study is to present the impact of this nationalist campaign on the functioning of Gazeta Polska w Brazylii (Polish Newspaper in Brazil), a weekly newspaper of importance to the Polish diaspora in Brazil, published in Curitiba. The text analyzes the extent to which the magazine served as a tool for government propaganda and the extent to which it resisted government policies.

A content analysis allows us to identify three main ways in which nationalist actions influenced Gazeta. Firstly, this influence is most visible in propaganda texts published by the police and military authorities, most often in Portuguese. Secondly, the editorial office was subject to censorship. Information about the progress of the nationalist campaign (the closing of Polish schools, the liquidation of cultural societies and the removal of their Polish character) was published without critical commentary. This was a condition for the continued publication of the magazine. Thirdly, in response to the pressure from the authorities, various forms of indirect resistance emerged: the achievements of Polish settlers were ostentatiously praised, protest memoranda received from Polish communities were published, the content was visually arranged in a way that expressed distance from the government's policy. Developments occurring elsewhere in the world that resembled the actions of Brazilian authorities were criticized without directly referring to the situation in Brazil.

The study concludes that, as a result of nationalist action, the editorial staff of Gazeta attempted to balance between forced support for the government and the maximum use of available freedom. The study brings together the history of 1930s Brazil and the history of the Polish diaspora press.