Zabójstwo tyrana domowego w świetle koncepcji Battered Woman Syndrome - analiza na tle prawa polskiego i orzecznictwa stanu Nowy Jork

Praca poświęcona jest problematyce odpowiedzialności karnej w przypadkach zabójstwa tyrana domowego, analizowanej z perspektywy instytucji obrony koniecznej oraz koncepcji battered woman syndrome. Celem pracy było zbadanie, w jakim zakresie klasyczna konstrukcja obrony koniecznej pozwala na uwzględnienie specyfiki długotrwałej przemocy domowej oraz wpływu tego rodzaju doświadczeń na sposób postrzegania zagrożenia przez osobę podejmującą działanie obronne. Analiza została przeprowadzona na tle prawa polskiego oraz prawa stanu Nowy Jork, ze szczególnym uwzględnieniem przesłanki bezpośredniości zamachu, kryterium reasonable belief oraz roli wiedzy specjalistycznej z zakresu psychologii i psychiatrii. W pracy omówiono również rozwój koncepcji battered woman syndrome w prawie amerykańskim, znaczenie orzecznictwa dotyczącego dopuszczalności opinii ekspertów oraz rozwiązania przyjęte w ramach Domestic Violence Survivors Justice Act. Przeprowadzona analiza prowadzi do wniosku, że klasyczny, obiektywizujący model obrony koniecznej wykazuje istotne ograniczenia w odniesieniu do przypadków przemocy długotrwałej, jednak możliwe jest jego bardziej kontekstowe i zindywidualizowane stosowanie bez rezygnacji z podstawowych założeń dogmatycznych prawa karnego.

This thesis examines the issue of the killing of a domestic tyrant from the perspective of the institution of self-defence and the concept of battered woman syndrome. The aim of the thesis was to examine the extent to which the classical structure of self-defence allows for the recognition of the specific nature of prolonged domestic violence and the impact of such experiences on the perception of danger by a person undertaking defensive action. The analysis was conducted on the basis of Polish law and the law of the State of New York, with particular emphasis on the requirement of imminence, the criterion of reasonable belief, and the role of expert knowledge in the fields of psychology and psychiatry. The thesis also discusses the development of the battered woman syndrome concept in American law, the significance of case law concerning the admissibility of expert testimony, and the solutions adopted under the Domestic Violence Survivors Justice Act. The conducted analysis leads to the conclusion that the classical objectivised model of self-defence reveals significant limitations in relation to cases of prolonged domestic violence. However, it is possible to apply it in a more contextual and individualised manner without abandoning the fundamental doctrinal assumptions of criminal law.