Nauka i reformatorzy. Kilka uwag na temat przeprowadzonych w Polsce reform

Artykuł zawiera krytyczną analizę koncepcji reform systemu nauki i szkolnictwa wyższego wdrażanych w Polsce po 2010 r. Reformy te były przedstawiane jako część wielkiego planu mającego służyć wyrwaniu się polskiej nauki ze sfery peryferyjności. Nadające im kierunek koncepcje – jak przekonuje autor artykułu – wyrastały w istocie z doktrynerskiej, neoliberalnej formuły racjonalności nadającej rywalizacji i konkurencji charakter najbardziej pożądanego modelu działania, ujawniającego dobroczynną potęgę wolnorynkowych mechanizmów rozwoju i samoregulacji. Artykuł zwraca uwagę na to, iż koncepcja efektywności ukazująca badania naukowe jako proces wytwórstwa podważa w istocie kanony akademickiej tradycji odwołującej się do symboliki prawdy i wywołuje poważny konflikt wartości związany ze zderzeniem wzorca nauki rozumianej jako bezinteresowne dążenie do prawdy i neoliberalnych ideałów wzrostu i efektywności.

The article offers a critical insight into conceptions and ideas guiding the process of reforming a Polish world of science, which was initiated in 2010. It concentrates not as much on a process understood as an institutional change, as on hopes and expectations underpinning the reforms, framing its inner logic. The article points to the decisive role of the influence which a dogmatist approach – rooted in a neoliberal doctrine imposing a narrow understanding of a social harmony as resulting from a successful operation of free market machinery – had on a whole undertaking, giving the reform its sense and meaning. It also brings to focus a conflict between an academic tradition exposing the symbolism of truth and the neoliberal system of values promoting notions of productivity and efficiency.