Postrzeganie wykształcenia wyższego w planowaniu kariery przez studentów pokolenia Z

Współczesny rynek pracy cechuje się dynamiką i nieustannymi zmianami. Przemiany społeczne, gospodarcze i technologiczne wpływające na pracę są coraz bardziej odczuwalne. Widać też coraz szybciej postępującą automatyzację, globalizację oraz rosnącą rolę kompetencji miękkich. W ostatnim czasie odczuwalny jest też silny wpływ sztucznej inteligencji, która może być katalizatorem kolejnych rewolucji. W tej zmiennej rzeczywistości coraz trudniej jest jednoznacznie określić, jakie kwalifikacje i ścieżki kariery zapewnią stabilność i satysfakcję zawodową w nadchodzących latach. Stanowi to największe wyzwanie dla młodych osób, które są dopiero na początku drogi i często muszą podejmować trudne decyzje odnośnie swojej przyszłej kariery. Rozpoczęcie edukacji wyższej jest jedną z nich. Same studia, do niedawna jeszcze uznawane za klucz do sukcesu, w perspektywie dzisiejszego dynamicznego rynku pracy mogą być zupełnie inaczej postrzegane. Tym samym coraz częściej pojawiają się pytania o realną wartość studiów akademickich w życiu zawodowym młodych ludzi. Dodatkowym kontekstem tego tematu jest sama specyfika pokolenia Z, które stanowi generację uznawaną za dynamiczną, elastyczną, kreatywną i mocno osadzoną w realiach świata cyfrowego. Młodzi ludzie, należący do tego pokolenia, często wykazują wysoką świadomość swoich potrzeb, otwartość na zmiany oraz gotowość do eksperymentowania z różnymi formami pracy i stylami życia. Z jednej strony cenią sobie niezależność, rozwój osobisty i równowagę między życiem zawodowym a prywatnym, natomiast z drugiej przez innych bywają postrzegani jako roszczeniowi i stawiający wysokie oczekiwania wobec otoczenia. Ich unikalne podejście do pracy, kariery i edukacji w połączniu z dynamicznymi przemianami na współczesnym rynku pracy, jest szczególnie interesującym obszarem. W niniejszej pracy podejmę temat postrzegania studiów, przez najmłodsze obecnie na rynku pracy pokolenie Z, czyli osób urodzonych po 1995 roku. Głównym celem pracy będzie rozpoznanie wartości studiów wyższych w planach zawodowych studentów pokolenia Z oraz analiza ich znaczenia w kontekście przyszłej ścieżki zawodowej i integracji z rynkiem pracy. Poruszę przede wszystkim obszary związane z postrzeganiem studiów, motywacji skłaniającym do ich podjęcia, strategiami planowania kariery oraz oceną ich przydatności, również w kontekście integracji z rynkiem pracy. W celu dokładnego poznania tego zjawiska przeprowadzę badania ilościowe za pomocą ankiety internetowej na próbie studentów pokolenia Z. W początkowej fazie badania zakładam, że studenci pokolenia Z uważają, że wykształcenie wyższe zwiększa ich szanse na rynku pracy, ale nie gwarantuje zatrudnienia. Natomiast w kwestii planowania kariery przewiduję, że podchodzą elastycznie i nie formułują szczegółowych planów. Poniższa praca składa się z jednego rozdziału teoretycznego i dwóch empirycznych. Pierwszy z nich szczegółowo charakteryzuje grupę jaką jest pokolenie Z, a także przywołuje badania związane z postrzeganiem studiów i podejściem studentów do planowania kariery. W kolejnych rozdziałach dokładnie omówione zostaną badania. Drugi rozdział koncentruje się na metodologii, przedstawiając przedmiot i cel badań oraz poruszane problemy i postawione hipotezy. Tutaj opisane zostaną również badania w zakresie wykorzystanych metod, technik i narzędzi badawczych. Ostatni rozdział to szczegółowe omówienie oraz interpretacja badań. Natomiast w zakończeniu zawarte zostaną wnioski oraz rekomendacje, które mogą stanowić punkt wyjścia do dalszych działań na rzecz dostosowania systemu edukacji do realnych potrzeb i oczekiwań studentów w kontekście ich przyszłości zawodowej.

Today’s labour market is characterized by rapid dynamics and constant transformation. Social, economic and technological changes are becoming increasingly visible. As well, automation, globalization and role of soft skills are increasing in importance. More recently, the growing influence of AI has also become apparent, potentially serving as a catalyst for future revolutions. In this shifting landscape, it is becoming more difficult to clearly define which qualifications and career paths will ensure stability and professional satisfaction in the future. This uncertainty becomes a major challenge for young people who are just beginning their careers and are often faced with difficult decisions about their professional futures. One of the most important of these decisions is whether or not to pursue higher education. While university studies were long regarded as a key to success, now their value is being questioned, due to dynamic labour market changes. As a result, there is growing debate surrounding the actual relevance and worth of academic degrees in professional lives. Another aspect of this issue is the unique nature of Generation Z, who represents the youngest generation currently entering the labour force. This generation is often described as dynamic, adaptable, creative and deeply embedded in the digital world. Members of Generation Z are typically highly aware of their own needs, open to change and willing to experiment with various forms of work and lifestyle choices. On the one hand, they value independence, personal development and a healthy work-life balance. Sometimes they are perceived by others as demanding and holding high expectations of their surroundings. Their unique approach to work, career and education, combined with the ongoing transformation of the labour market, makes Generation Z a particularly compelling subject of study. This thesis focuses on how Generation Z perceives higher education, especially in the context of career planning. The primary aim is to explore the perceived value of university education in the career plans of Generation Z students and to assess its significance for their future professional paths and integration into the labour market. Key areas of investigation include students’ perceptions of higher education, the motivations behind their decision, their strategies in career planning and their assessment of the practical usefulness of academic studies. To examine this phenomenon, I will conduct quantitative research through an online survey directed at a sample of Generation Z university students. The initial assumption is that Generation Z students believe that higher education increases their chances in the labour market, but does not guarantee employment and success. In terms of career planning, I expect them to present a flexible approach and a tendency to avoid preparing detailed long-term plans. The thesis consists of one theoretical and two empirical chapters. The first chapter describes Generation Z and reviews existing research on students’ perceptions of higher education and their approach to career planning. The second chapter outlines the research methodology, presenting the subject and objectives of the study, research questions and hypotheses. It also details the methods, techniques and tools used in the process. The final chapter presents a detailed discussion and interpretation of the research findings. The conclusion offers key insights and practical recommendations, which may serve as a starting point for adapting the education system to better meet the real needs and expectations of students.