Suomen ja puolan onomatopoeettisten verbien ikonisuudesta

Przedmiotem badania jest stopień ikoniczności fińskich i polskich czasowników onomatopeicznych. Celem badania było sprawdzenie jak dobrze rodzimi użytkownicy języka angielskiego poradzą sobie z odgadnięciem tego, jakie dźwięki naśladują wybrane fińskie i polskie czasowniki oraz zbadanie, jakie czynniki na to wpływają. W części teoretycznej przestawiłem w jaki sposób definiuje się ikoniczność i jakie posiada cechy; zaprezentowałem też wybrane badnia poświęcone ikoniczności. Następnie zająłem się tematem wyrazów onomatopeicznych i deskryptywnych w języku fińskim i polskim a także porównałem ze sobą fińską i polską strukturę fonologiczną i fonotaktyczną. Potem opisałem budowę badania ankietowego i model, na którym się ona opierała, po czym przeszedłem już do opisu materiału badawczego, na który składały się odpowiedzi 52 respondentów. Przeanalizowałem wyniki ankiety pojedynczo pytanie po pytaniu, potem zbiorczo, porównałem ze sobą wyniki dla obu języków, a następnie wyniki według wieku i języków, którymi posługują się respondenci. Analiza wykazała, że respondenci niemal zawsze odgadywali znaczenie czasowników onomatopeicznych z częstotliwością większą niż przypadek (>33%); w sześciu pytaniach udział właściwych odpowiedzi wyniósł aż 70% a w dwóch 85% lub więcej. Jednocześnie badanie wykazało, że na odpowiedzi respondentów wpływało wiele różnych czynników - nie tylko struktura głoskowa i brzmienie wyrazu, ale także stopień podobieństwa i skład zestawu odpowiedzi. Ponadto, zarówno wiek jak i wielojęzyczność zdały się wpłynąć na odpowiedzi, gdyż respondenci wielojęzyczni i starsi na ogół poradzili sobie z zadaniem nieco lepiej.

The subject of this research is the iconicity of Finnish and Polish onomatopoeic verbs. The aim of the study was to examine how well native English speakers would guess what sounds the given Finnish and Polish onomatopoeic verbs represent, as well as what factors play a role here. In the first part of the thesis I explained what iconicity is, how it's been defined and what are its properties; I also presented some previous studies on the topic of iconicity. Then I described Finnish and Polish onomatopeic and descriptive words and compared Finnish and Polish phonology and phonotactics. The next part was the description of the conducted survey study and the model it was based on, after which I presented the material which consisted of the answers of 52 respondents. I analyzed the results first one by one and then collectively; I also compared the result for both languages and after that the results depending on the age and the languages spoken by the respondents. Tha analysis has shown that the respondets guessed the meaning of the onomatopoeic verbs at a highier-than-chance (>33%) average in almost all questions. In six questions the percantage of the right answers was above 70% and in two equal to or above 85%. At the same time the research has shown that there were multiple factors at play in the process of guessing the answer - apart from the sound of the words also the level of resemblance and what answer options were given. In addition, both age and the languages spoken seem to have impacted the ability to guess the meanings correctly, as the older and the multilingual groups have, in general, achieved slighlty highier results.

Tutkielman aiheena on suomen ja puolan kielen onomatopoeettisten verbien ikonisuusaste. Tutkimuksen tarkoituksena oli tutkia kuinka hyvin englanninkieliset puhujat pystyvät arvaamaan, mitä ääntä jäljittelevät valitut suomen ja puolan verbit sekä mitkä tekijät vaikuttavat siihen. Tutkielman teoreettisessa osassa esittelin miten ikonisuutta määritellään ja mitä piirteitä sillä on, sekä kuvasin aikaisempia sanojen ikonisuutta mittaavia tutkimuksia. Sen jälkeen käsittelin onomatopoeettista ja deskriptiivistä sanastoa suomen ja puolan kielessä sekä esitin ja sitten vertasin suomen ja puolan ännejärjestelmiä ja tavunrakenteita. Seuraavaksi kuvailin kyselyn rakenteen sekä selitin tutkimusmallin, johon se perustui, ja sitten esitin aineiston, joka koostui 52 vastaajan vastauksista. Analysoin kyselyn tulokset monin tavoin – ensin kysymykset yksitellen, sitten yhdessä ja lopuksi vertasin tuloksia kielittäin sekä vastaajien iän ja puhuttujen kielten mukaan. Analyysi näytti, että onomatopoeettisia verbien merkityksiä arvattiin sattumaa korkeammalla arvolla (> 33%) lähes aina; kuudessa kysymyksessä oikeita vastauksia oli yli 70% ja kahdessa 85% tai enemmän. Tutkimukseni samalla osoitti, että vastauksiin vaikutti moni eri tekijä – paitsi sanan äännekoostumus myös sanojen samanlaisuus ja vastausvaihtoehdot. Sen lisäksi, sekä ikä että monikielisyys näyttivät vaikuttavan vastauksiin, sillä monikieliset ja vanhemmat vastaajat arvasivat sanojen merkityksiä ylipäänsä hiukan paremmin.