Licencja
Mediated narratives about niddah and mikvah
Mediated narratives about niddah and mikvah
ORCID
Abstrakt (PL)
Niniejsza rozprawa analizuje narracje związane z żydowskimi praktykami nidy (czystości rytualnej) i mykwy (rytualnego zanurzenia), koncentrując się na tym, jak te rytuały są przeżywane i reinterpretowane w internetowych społecznościach żydowskich. Wykorzystując analizę narracyjną i etnografię cyfrową, praca skupia się na głosach kobiet, ukazując, jak narracje wpływają na ich doświadczenia cielesne i duchowe. Rozdział 1 wprowadza pojęcia nida i mykwa, przedstawiając je jako rytuały przejścia (Turner, van Gennep). Nida to stan rytualnej nieczystości, który kończy się zanurzeniem w mykwie. Narracja jest tu kluczowym narzędziem badawczym – analizowane są sposoby, w jakie kobiety opowiadają o swoich doświadczeniach i jak narracje te przemieszczają się między przestrzeniami online i offline. Rozróżnia się narracje dydaktyczne (narzucane przez autorytety) i wspólne (oddolne, osobiste). Rozdział 2 przedstawia pytania badawcze: jak narracje powstają, jak przepływają, kto je tworzy, i jak kształtują one doświadczenia kobiet. Bazując na badaniach Marmon, Hartman i Avishai, rozprawa wskazuje, że narracje otrzymywane przed pierwszym zanurzeniem mają istotny wpływ na dalsze przeżycia rytualne. Szczególną rolę odgrywają rabini, nauczycielki panien młodych i pracowniczki mykwy, które tworzą i utrwalają dominujące interpretacje. Rozdział 3 opisuje metodologię badań: 50 pogłębionych wywiadów, analiza mediów drukowanych i cyfrowych, obserwacja uczestnicząca. Etnografia cyfrowa pozwala uchwycić płynność narracji między światem online i offline. Zwrócono uwagę na wyzwania etyczne, zwłaszcza ochronę prywatności uczestniczek. Rozdział 4 klasyfikuje siedem głównych typów narracji: Nida jako niebezpieczeństwo i skalanie – narracja związana z poczuciem nieczystości. Szechina – duchowe błogosławieństwo związane z przestrzeganiem nidy. Nida jako przekleństwo kobiet – związana z karą za grzech Ewy. Mykwa jako Magiczna Studnia – miejsce duchowej mocy i modlitwy. Nida jako gwarancja więzi emocjonalnej – separacja wzmacnia relacje. Nida jako sposób na rozbudzenie pożądania – rytuał wspierający życie seksualne. Mykwa jako wydarzenie duchowe – rytuał przejścia lub „spa dla duszy”. Rozdział 5 podkreśla wpływ mediatyzacji na przeformułowanie narracji – głosy kobiet zyskały przestrzeń do reinterpretacji rytuałów. Platformy cyfrowe umożliwiły demokratyzację wiedzy religijnej, osłabiając dominację męskich autorytetów. Chociaż pojawiają się bardziej inkluzywne, terapeutyczne narracje, to tradycyjne idee nieczystości wciąż pozostają obecne. Napięcie między ciągłością a zmianą odzwierciedla proces negocjowania duchowości i tożsamości we współczesnym judaizmie.
Abstrakt (EN)
This dissertation explores the complex narratives surrounding Jewish practices of niddah (ritual impurity) and immersion in mikvah, focusing on how these rituals are experienced, communicated, and reinterpreted within contemporary online Jewish communities. Using narrative analysis, virtual ethnography, and a focus on embodied religion, it centers women's voices to understand how shifting narratives shape the lived experience of purification. Chapter 1: Theoretical Framework Niddah refers to a state of menstrual or postpartum impurity, requiring abstention from physical contact with one’s spouse and culminating in mikvah immersion. Drawing on Victor Turner and Arnold van Gennep, niddah is interpreted as a liminal state, while mikvah marks a ritual return to marital intimacy. The chapter introduces narrative as both an analytical tool and subject, analyzing how stories about niddah and mikvah shape experience, circulate between online/offline spaces, and reflect both didactic (normative) and shared (personal) forms. Chapter 2: Research Questions and Literature The study asks how mikvah narratives are formed, transmitted, internalized, and reinterpreted, and how they influence embodied experiences. Building on the work of Marmon, Hartman, and Avishai, it emphasizes the lasting impact of early narratives provided by rabbis, educators, and attendants. These stories create a “narrative reality” that often shapes experience more than the events themselves. Chapter 3: Methods and Ethics The study integrates traditional and digital ethnography—50 semi-structured interviews, participant observation, and media analysis. Digital ethnography highlights how online platforms are embedded in cultural practice, enabling narrative flow across spaces. Ethical challenges are addressed by securing informed consent and protecting participants' privacy, particularly in sensitive areas like ritual purity. Chapter 4: Typologies of Narratives Seven key narrative types are identified: Niddah as Defilement: Menstruation viewed as impure, reinforcing shame about the female body. Shekhinah as Blessing/Curse: Rooted in mysticism, adherence to niddah invites divine presence; neglect may lead to spiritual harm. Niddah as Women’s Curse: Linked to Eve’s sin, still present in ultra-Orthodox teaching. Mikvah as Magic Well: A place of direct connection with God, especially among online religious women’s groups. Niddah as Emotional Bond: Promotes non-physical intimacy during separation, often mixed with subtle notions of contamination. Niddah Rekindles Desire: A strategy for renewing sexual interest in religious marriages, often paired with emotional bonding narratives. Mikvah as Spiritual Event: Seen as either a rite of transition (life change or trauma) or a “spa for the soul”—a feminist reinterpretation blending tradition and modernity. Chapter 5: Conclusions A major finding is the impact of deep mediatization, which has shifted authority from male-dominated narratives to more inclusive, participatory discourse. Digital platforms amplify women’s voices, enabling personal reinterpretations that challenge traditional teachings. While inclusive and therapeutic narratives gain prominence, dominant themes of impurity and ritual obligation remain embedded. The study reflects an ongoing tension between preserving tradition and seeking affirming, meaningful religious experience.
Zmediatyzowane Narracje o Nidzie i Mykwie