Pozycja ustrojowa Najwyższego Sądu Specjalnego w Republice Greckiej

Rozprawa stanowi studium z zakresu prawa konstytucyjnego i dotyczy jednego z organów władzy sądowniczej wymienionych w Konstytucji Republiki Greckiej z 1975 r. – Najwyższego Sądu Specjalnego (dalej również: „NSS”). Organ ten został powołany w 1975 r. jako następca innych sądów o szczególnej właściwości, które funkcjonowały wcześniej w greckim porządku prawnym, czyli Sądu Specjalnego, Sądu Wyborczego i Sądu Sporów Kompetencyjnych. NSS w pewnych sytuacjach działa jak sąd konstytucyjny. Nie jest to jednak jego podstawowa funkcja. Organ ten pełni przede wszystkim rolę sądowego organu ochrony konstytucji. Zakres jego kompetencji określa art. 100 Konstytucji Republiki Greckiej z 1975 r. Zalicza się do nich: kontrolę konstytucyjności prawa; badanie i orzekanie o ważności wyborów parlamentarnych oraz referendum ogólnokrajowego; orzekanie w sprawie pozbawienia parlamentarzysty mandatu, jak również rozstrzyganie sporów dotyczących określenia norm prawa międzynarodowego jako wiążących dla Republiki Greckiej. Podstawowym celem badawczym pracy jest przedstawienie zadań, kompetencji i trybu postępowania przed Najwyższym Sądem Specjalnym oraz określenie pozycji ustrojowej tego organu na gruncie greckiej Konstytucji. Celem pobocznym jest weryfikacja tezy, na ile grecki model sądowej kontroli konstytucyjności prawa może być określany jako tzw. „system mieszany”. Praca zawiera wprowadzenie oraz 9 rozdziałów zakończonych podsumowaniem i wnioskami. Pierwszy z nich zawiera historyczny rozwój greckiego konstytucjonalizmu. Rozdział drugi został poświęcony standardowi niezależności sądu wynikającemu z orzecznictwa ETPCz i TSUE. Rozdział trzeci opisuje modele kontroli konstytucyjności prawa na świecie, ze szczególnym uwzględnieniem tzw. modelu mieszanego. Rozdział czwarty został poświęcony statusowi władzy sądowniczej w Grecji. Rozdział piąty odnosi się do pozycji prawnej Najwyższego Sądu Specjalnego, w szczególności jego funkcji ustrojowych. Rozdział szósty dotyczy wewnętrznej organizacji NSS. Rozdział siódmy poświęcony został opisaniu tych wszystkich funkcji, które nie wiążą się bezpośrednio z hierarchiczną kontrolą konstytucyjności prawa. Kolejny rozdział przedstawia kompetencje dotyczące rozstrzyganie niezgodności treści ustaw z Konstytucją oraz sporów w sprawie sprzecznych interpretacji przepisów ustawowych dokonywanych przez sądy najwyższe. Ostatni z rozdziałów przedstawia charakter prawny orzeczeń wydawanych przez NSS. Rozważania kończy podsumowanie wymieniające najistotniejsze wnioski płynące z analizy rozwiązań poświęconych pozycji ustrojowej NSS. Metody badawcze zastosowane w rozprawie to metody właściwe dla dogmatyki prawa konstytucyjnego. Podstawową metodą badawczą, za pomocą której zrekonstruowano aktualny stan prawny dotyczący Najwyższego Sądu Specjalnego była metoda formalno-dogmatyczna. Zasadniczym przedmiotem analizy są greckie rozwiązania konstytucyjne i ustawowe regulujące pozycję ustrojową tego organu. Poza analizą aktów normatywnych zaprezentowano również tezy z najważniejszych orzeczeń wydanych przez NSS. Pomocniczo wskazano również najistotniejsze rozstrzygnięcia ETPCz oraz TSUE, które choćby pośrednio odnosiły się do statusu NSS. Rozprawa jest wolna od rozważań na gruncie komparatystycznym i koncentruje się wyłącznie na rozwiązaniach greckiego systemu prawnego.

The dissertation is a study in constitutional law and concerns one of the organs of judicial power listed in the Constitution of the Hellenic Republic of 1975 - the Supreme Special Court (hereafter also: “SSC”). This body was established in 1975 as the successor to the other courts of special jurisdiction that had previously operated in the Greek legal order: Special Court, Election Court and Court of Competitive Disputes. The SSC acts like a constitutional court in certain situations. However, this is not its primary function. The body functions primarily as a judicial body for the protection of the constitution. The scope of its powers is defined by Article 100 of the 1975 Constitution of the Hellenic Republic. These include: reviewing the constitutionality of the law; investigating and deciding on the validity of parliamentary elections and a national referendum; deciding on the deprivation of a parliamentarian's mandate, as well as resolving disputes over the determination of norms of international law as binding on the Hellenic Republic. The primary research objective of the dissertation is to present the tasks, competencies, and procedure of the Special Supreme Court and to determine the constitutional position of this body under the Hellenic Constitution. A side objective is to verify the thesis to what extent the Greek model of judicial review can be described as a so- called “mixed system”. The work contains an introduction and nine chapters ending with a summary and conclusions. The first contains the historical development of Greek constitutionalism. The second chapter is devoted to the standard of judicial independence derived from the case law of the ECtHR and the CJEU. The third chapter describes the models of control of the constitutionality of law in the world, with particular emphasis on the so- called mixed model. Chapter four is devoted to the status of the judiciary in Greece. Chapter five deals with the legal position of the Supreme Special Court, in particular its constitutional functions. Chapter six deals with the internal organization of the SSC. The seventh chapter is devoted to describing all those functions that are not directly related to the hierarchical control of the constitutionality of the law. The next chapter presents the powers relating to resolving the disputes related to the unconstitutionality of laws with the Constitution and disputes over different interpretations of statutory provisions by the supreme courts. The last chapter presents the legal nature of rulings issued by the SSC. The discussion ends with a summary listing the most significant conclusions from the analysis of the solutions devoted to the SSC’s constitutional position. The research methods used in the dissertation are methods appropriate to the dogmatics of constitutional law. The primary research method was the formal- dogmatic method. Through it, the current legal status of the Supreme Special Court was reconstructed. The essential subject of analysis is the Greek constitutional and statutory solutions regulating the constitutional position of this body. In addition to the analysis of normative acts, theses from the most important rulings issued by the SSC are also presented. The most significant rulings of the ECtHR and the CJEU, which even indirectly referred to the status of the SSC, are also indicated. The dissertation is free of comparative considerations and focuses exclusively on the solutions of the Greek legal system.