Identyfikacja kryminalistyczna jako metoda ustalania sprawstwa w postępowaniu karnym

Niniejsza praca skupia się na problematyce identyfikacji sprawców przestępstw na podstawie śladów dowodowych, które pochodzą z organizmu sprawcy lub są przez niego bezpośrednio pozostawiane. Omówione zostały wybrane metody identyfikacji, które są najskuteczniejszymi technikami identyfikacyjnymi, gdyż najczęściej pozwalają na ustalenie tożsamości osób dokonujących czynu zabronionego. Należą do nich daktyloskopia oraz badania DNA, ze względu na szczególną wartość wykrywczą, dowodową i identyfikacyjną, oraz pokrewne daktyloskopii metody dermatoskopijne, które również mają dużą wartość identyfikacyjną ze względu na niepowtarzalny charakter części ciała ludzkiego, które ślady te pozostawiły. Wybór wskazanych metod wynika z ich istotnego znaczenia dla postępowania karnego i kryminalistki, a co za tym idzie, potrzeby ich stałego rozwoju i stwarzania sprzyjających temu podstaw prawnych, co zostało w pracy uzasadnione. W początkowej części, wprowadzono do problematyki identyfikacji, w tym uwzględniono i wyjaśniono pojęcia z tego zakresu oraz opisano proces dokonywania identyfikacji. W kolejnych rozdziałach scharakteryzowano kolejno: daktyloskopię, cheiroskopię, cheiloskopię, otoskopię, odontoskopię oraz pozostałe dermatoskopijne metody identyfikacji, a także badania biologiczne (DNA). W odniesieniu dla każdej z metod, omówione zostały właściwości obiektów, od których ślady pochodzą oraz określenie rodzajów śladów danego typu, sposób ich ujawniania i zabezpieczania. Opisano także sposoby pozyskiwania materiału porównawczego do badań porównawczych, stanowiących najważniejszy element badań identyfikacyjnych oraz przede wszystkim, poddano analizie sposoby dokonywania badań identyfikacyjnych, których zwieńczeniem jest wydanie ekspertyzy kryminalistycznej. Na końcu rozważań nad skutecznością wskazanych metod oraz ich znaczenia w procesie wykrywczym, sformułowano wnioski, z których wynika, że przede wszystkim ślady linii papilarnych oraz ślady biologiczne zawierające DNA, są najbardziej wiarygodnymi śladami dowodowymi. Wysnuto je, gdyż zarówno linie papilarne, jak i DNA cechują się generalną niepowtarzalnością u każdego człowieka, niezmiennością w czasie życia oraz nieusuwalnością. Inne dermatoskopijne ślady również cechują się niepowtarzalnością oraz względną niezmiennością i nieusuwalnością. Jednakże, przede wszystkim o wysokiej wartości powyższych metod, decyduje istnienie stale rozrastających się baz danych, które gromadzą i przetwarzają informacje o śladach i materiałach porównawczych linii papilarnych i DNA. W celu osiągnięcia skuteczniejszej i sprawniejszej identyfikacji sprawców, należy poszerzać zbiory aktualnie istniejących baz, ale także tworzyć nowe, dotyczące innych rodzajów śladów. Będzie to możliwe poprzez kontynuowanie prac nad rozwojem metod identyfikacji kryminalistycznej, a w szczególności poprzez stworzenie nowych przepisów prawnych, umożliwiających rozszerzenie baz danych.

This thesis focuses on the issue of identifying perpetrators of crimes on the basis of evidentiary traces that originate from the perpetrator’s body or are directly left by the perpetrator. It discusses selected identification methods which are among the most effective identification techniques, as they most often make it possible to determine the identity of persons who have committed a prohibited act. These include dactyloscopy and DNA analysis, due to their particular evidentiary, investigative and identification value, as well as dermatoscopic methods related to dactyloscopy, which also have significant identification value owing to the unique character of the parts of the human body that leave such traces. The selection of these methods results from their substantial importance for criminal proceedings and criminalistics, and consequently from the need for their continuous development and for creating appropriate legal grounds supporting that development. This issue is justified in the thesis. The initial part introduces the problem of identification, including the explanation of relevant concepts and the description of the identification process. The following chapters discuss, in turn, dactyloscopy, cheiroscopy, cheiloscopy, otoscopy, odontoscopy and other dermatoscopic identification methods, as well as biological examinations, including DNA analysis. With regard to each method, the thesis discusses the properties of the objects from which the traces originate, the types of traces of a given kind, and the methods of their detection and preservation. It also describes the ways of obtaining reference material for comparative examinations, which constitute the most important element of identification examinations. Above all, the thesis analyses the methods of conducting identification examinations, which culminate in the preparation of a forensic expert opinion. The final part of the thesis presents conclusions concerning the effectiveness of the discussed methods and their importance in the detection process. It follows from these conclusions that, above all, papillary line traces and biological traces containing DNA are the most reliable evidentiary traces. This conclusion is based on the fact that both papillary lines and DNA are generally unique to each individual, remain unchanged throughout life and are irremovable. Other dermatoscopic traces are also characterised by uniqueness, as well as relative permanence and irremovability. However, the high value of the above-mentioned methods is determined primarily by the existence of continuously expanding databases that collect and process information concerning traces and reference materials relating to papillary lines and DNA. In order to achieve more effective and efficient identification of perpetrators, it is necessary to expand the resources of existing databases, as well as to create new databases concerning other types of traces. This may be achieved by continuing work on the development of forensic identification methods and, in particular, by adopting new legal provisions enabling the expansion of such databases.