Цирк и циркачи в русской литературе Серебряного века

Celem niniejszej pracy jest analiza przedstawień cyrku i artystów cyrkowych w rosyjskiej literaturze Srebrnego wieku na przykładzie utworów, poświęconych klaunom, akrobatom i bokserom. Punkt wyjścia dla analizy stanowi artykuł ,,Portret artysty jako linoskoczka Jeana Starobinskiego, w którym autor dokonał umownego podziału utworów francuskiej literatury poświęconej klaunom na dwie grupy: realistyczną i symboliczną. Zaproponowana przez badacza klasyfikacja została wykorzystana w pracy do zbadania utworów literatury rosyjskiej. W pierwszym rozdziale została przybliżona historia rozwoju cyrku w Rosji ze szczególnym uwzględnieniem przełomu XIX i XX wieku. Drugi rozdział poświęcony został analizie głównych typów przedstawień klaunów w wybranych tekstach (klaun-mistrz, smutny klaun, klaun-artysta, klaun-zabójca). W trzecim rozdziale zbadane zostały przedstawienia akrobatów i linoskoczków, a w czwartym – obrazy zapaśników cyrkowych i bokserów. W zakończeniu przedstawiono wnioski z przeprowadzonej analizy i perspektywy badawcze.

The aim of this thesis is to analyze the imagery of the circus and circus artists in Russian literature of the Silver Age, using works about clowns, acrobats and boxers. The starting point of this analysys is the article ,,Portrait de l'artiste en saltimbanque by Jean Starobinski, in which the author creates a conventional division of the works of French literature devoted to clowns into two groups: realistic and symbolic. The classification proposed by the author serves as a framework used in the thesis to exime the works of Russian literature. The first chapter presents a historical overview of the development of the circus in Russia, with an emphasis on the turn of 20th century. The second chapter is devoted to an analysis of the main types of clown imagery in selected works (master clown, sad clown, artist clown, killer clown). The third chapter examines depictions of acrobats and tightrope walkers, and the fourth – images of circus athletes and boxers. The final part of the analysis presents the conclusions and perspectives for further research.

Цель настоящей работы – проанализировать изображения цирка и циркачей в русской литературе Серебряного века на примере произведений, посвященных клоунам, акробатам и боксерам. Отправной точкой для анализа служит статья Жана Старобинского ,,Портрет художника в образе паяца, автором которой было проведено условное разделение произведений французской литературы, посвященных клоунам, на две группы: реалистическую и символическую. Предложенная исследователем классификация используется в работе для анализа произведений русской литературы. В первой главе представлена история развития цирка в России с особым акцентом на рубеж XIX-XX веков. Вторая глава посвящена анализу основных типов изображения клоунов в избранных произведениях (клоун-мастер, грустный клоун, клоун-артист, клоун-убийца). В третьей главе исследуются изображения акробатов и канатоходцев, а в четвертой – изображения цирковых борцов и боксеров. В заключени содержатся выводы и перспективы дальнейших исследований.