Wadliwy skład sądu jako przyczyna nieważności postępowania cywilnego

Niniejsze opracowanie poświęcone jest nieważności postępowania, wynikającej z wadliwości składu sądu orzekającego. W pracy wyjaśniono czym jest pojęcie nieważności postępowania, odniesiono się również do problematyki wyroków nieistniejących. Opisano ponadto, zasady bezstronności, niezawisłości sędziów oraz niezależności sądów jako podstawowe cechy władzy sądowniczej. Zaprezentowano przekrój poglądów doktryny i orzecznictwa na temat regulacji dotyczących składu sądu, w tym krytyki jednoosobowego orzekania w instancji odwoławczej oraz przedstawiono przykłady wadliwości składu sądu, w tym wadliwości spowodowanej powołaniem lub przejściem na wyższe stanowisko sędziego, powołanego na wniosek wadliwie ukształtowanej Krajowej Rady Sądownictwa, a także spowodowanego naruszeniem reguł dotyczących wyłączenia sędziego, zarówno iudex inhabilis, jak i iudex suspectus. W pracy przedstawiono także skutki procesowe wadliwego składu sądu.

This paper is devoted to the nullity of proceedings arising from defects in the composition of the adjudicating court. It explains the concept of the nullity of proceedings and also addresses the issue of non‑existent judgments. It further describes the principles of impartiality, independence and judicial autonomy as fundamental characteristics of the judiciary. The paper presents a cross‑section of doctrinal and jurisprudential views on the regulations governing the composition of the court, including criticism of single‑judge adjudication at the appellate stage, and sets out examples of defects in the court’s composition — including defects caused by the appointment or elevation of a judge to a higher judicial office, as well as those resulting from breaches of the rules on judicial recusal, covering both iudex inhabilis and iudex suspectus. Finally, the paper examines the procedural consequences of a defective composition of the court.