Językowa konstrukcja postaci detektywki w serialach kryminalnych. Analiza mediolingwistyczna

Praca poświęcona jest analizie językowej konstrukcji postaci detektywki w serialach kryminalnych z perspektywy mediolingwistycznej. Celem badania jest ukazanie, w jaki sposób język i strategie komunikacyjne współtworzą wizerunek bohaterki oraz odzwierciedlają szersze uwarunkowania kulturowe, społeczne i gatunkowe.

Podstawę teoretyczną pracy stanowią mediolingwistyka, językoznawstwo kognitywne oraz pragmatyka językowa, a w szczególności teoria aktów mowy. W pracy omówiono również przemiany współczesnych seriali jakościowych, ewolucję gatunku kryminalnego oraz zmieniające się sposoby przedstawiania kobiecych postaci w kulturze popularnej. Szczególną uwagę poświęcono relacji między językiem a konstruowaniem kobiecej tożsamości, profesjonalizmu i pozycji społecznej.

Materiał badawczy stanowią trzy seriale kryminalne osadzone w odmiennych kręgach kulturowych: Rojst, Mare z Easttown i Most nad Sundem. Analiza ma charakter jakościowy i porównawczy, a jej podstawą są wybrane dialogi i strategie komunikacyjne głównych bohaterek.

W pracy wykazano, że język detektywki nie ma charakteru uniwersalnego, lecz stanowi połączenie konwencji gatunku kryminalnego z kulturowo uwarunkowanymi modelami komunikacji. Poszczególne bohaterki reprezentują odmienne modele komunikacyjne – od rzeczowego i proceduralnego Sagi Norén, przez emocjonalnie nacechowany język Mare Sheehan, po wyważoną i zdystansowaną komunikację Anny Jass. Analiza pokazuje również, że język pełni funkcję nie tylko narracyjną, ale także społeczną i ideologiczną, ujawniając współczesne przemiany ról płciowych oraz modeli kobiecej podmiotowości w kulturze popularnej.

The thesis is devoted to a linguistic analysis of the construction of the female detective character in crime series from a media-linguistic perspective. The aim of the study is to show how language and communication strategies co-create the protagonist’s image and reflect broader cultural, social, and genre-related conditions.

The theoretical framework of the thesis is based on media linguistics, cognitive linguistics, and linguistic pragmatics, in particular speech act theory. The thesis also discusses the transformations of contemporary quality television series, the evolution of the crime genre, and changing ways of representing female characters in popular culture. Particular attention is paid to the relationship between language and the construction of female identity, professionalism, and social position.

The research material consists of three crime series set in different cultural contexts: Rojst, Mare of Easttown, and The Bridge. The analysis is qualitative and comparative in nature, and is based on selected dialogues and communication strategies used by the main female protagonists.

The thesis demonstrates that the language of the female detective is not universal, but rather constitutes a combination of the conventions of the crime genre and culturally conditioned models of communication. The individual protagonists represent different communicative models: from Saga Norén’s factual and procedural style, through Mare Sheehan’s emotionally marked language, to Anna Jass’s balanced and detached communication. The analysis also shows that language performs not only a narrative function, but also a social and ideological one, revealing contemporary transformations of gender roles and models of female subjectivity in popular culture.