„A nikt cię nie obronił, nikt!”. Debiutancki zbiór Józefa Wittlina w perspektywie psychoanalitycznej teorii traumy

Przedmiotem niniejszej pracy jest debiutancki tom poetycki Józefa Wittlina. Poniższa analiza przeprowadzona została ze szczególnym uwzględnieniem perspektywy psychoanalitycznej teorii traumy, opisanej przez Caroline Garland. Perspektywa ta umożliwia odczytanie Hymnów jako zapisu nie tylko wojennej traumy, lecz również indywidualnego doświadczenia. Pomieszanie się porządków przeszłego z teraźniejszym jest podstawowym mechanizmem traumy. W pracy wykazano, że przedstawione w zbiorze doświadczenia wojenne nie mają jedynie uniwersalnego, ogólnoeuropejskiego wymiaru. Istotną rolę odgrywają wcześniejsze, trudne przeżycia Wittlina – śmierć rodziców i starszego brata – które stały się nieodłączną częścią kolejnego traumatycznego przeżycia – Wielkiej Wojny i wojny polsko-ukraińskiej. Dzięki zastosowaniu perspektywy psychoanalitycznej możliwe było przedstawienie debiutanckiego tomu Wittlina jako świadectwa nie tylko zbiorowej traumy wojennej, lecz przede wszystkim indywidualnego doświadczenia straty i osamotnienia.

The subject of this study is Józef Wittlin’s debut poetry collection. The analysis draws on the psychoanalytic theory of trauma developed by Caroline Garland. This perspective allows for an interpretation of Wittlin’s Hymns not only as a record of war trauma, but also as an expression of individual experience. The merging of past and present is one of the fundamental mechanisms of trauma. This study shows that the poet's war experiences go beyond a universal and pan-European perspective. Earlier traumatic events, such as the deaths of his parents and older brother, play an important role in shaping his experience of the trauma of World War I and the Polish–Ukrainian War. Through a psychoanalytic perspective, this debut poetry collection can be presented not only as a testimony to collective war trauma, but above all as a record of the individual experience of loss and loneliness.