The United Nations from post World War II establishment to modern challenges and reform prospects in the 21st century

Prezentowana praca podejmuje analizę genezy, rozwoju oraz wyzwań, przed którymi stoi Organizacja Narodów Zjednoczonych jako kluczowa instytucja odpowiedzialna za utrzymanie międzynarodowego pokoju i bezpieczeństwa. Badania rozpoczynają się od omówienia słabości międzywojennego systemu międzynarodowego oraz tragicznych konsekwencji II wojny światowej, które ostatecznie doprowadziły do powołania Organizacji Narodów Zjednoczonych w 1945 roku. Instytucja ta została utworzona w celu przezwyciężenia niedoskonałości swojego poprzednika, Ligi Narodów, oraz stworzenia silniejszego i bardziej skutecznego mechanizmu służącego zachowaniu globalnej stabilności. Praca skupia się na ocenie skuteczności ONZ w zapobieganiu wybuchowi kolejnej wojny światowej oraz w zarządzaniu konfliktami międzynarodowymi od momentu jej powstania po czasy współczesne. Znaczną uwagę poświęcono ograniczeniom wynikającym z instytucjonalnej struktury organizacji, ze szczególnym uwzględnieniem mechanizmów decyzyjnych Rady Bezpieczeństwa. Analiza dowodzi, iż pomimo istotnego wkładu Organizacji Narodów Zjednoczonych w utrzymanie pokoju na świecie, instytucja ta wciąż zmaga się z poważnymi trudnościami wynikającymi z przestarzałej struktury organizacyjnej oraz nierównomiernego składu Rady Bezpieczeństwa, który wciąż odzwierciedla geopolityczny ład międzynarodowy z 1945 roku. Przeprowadzone analizy wykazują, że choć ONZ pozostaje uniwersalną instytucją odpowiedzialną za utrzymanie pokoju na świecie, jej zdolność do skutecznego realizowania tej funkcji jest coraz bardziej podważana przez wewnętrzne słabości strukturalne oraz eskalujące kryzysy międzynarodowe. W pracy sformułowano wniosek, że dla zachowania znaczenia i praktycznej skuteczności Organizacji Narodów Zjednoczonych we współczesnym świecie niezbędna jest gruntowna reforma instytucjonalna, w szczególności poszerzenie składu członkowskiego Rady Bezpieczeństwa oraz rewizja uprawnień weta przysługujących jej stałym członkom.

This thesis explores the origins, development and challenges of the United Nations as a principal institution responsible for maintaining international peace and security. The study begins by analysing the weaknesses of the interwar international system and the devastating consequences of the Second World War, which ultimately led to the establishment of the United Nations in 1945. The organisation was founded to overcome the shortcomings of its predecessor, the League of Nations, and develop a stronger and more reliable framework for preserving global stability. The research focuses on assessing the effectiveness of the United Nations in preventing the outbreak of another world war, and its effort in managing international conflicts from its inception to the present day. Significant attention is devoted to examining the limitations of the organisation’s institutional structure, with an emphasis on the decision-making mechanisms within the Security Council. The study highlights that, although the United Nations has made substantial contributions to global peace, it continues to struggle with ongoing challenges caused by its outdated institutional structure and the unbalanced composition of the Security Council, which still reflects the geopolitical order of 1945. The conducted research illustrates that, although the United Nations remains the world’s universal peacekeeping institution, its ability to fulfil this role has been increasingly undermined by internal structural weaknesses and escalating international crises. The work concludes that substantial institutional reform, particularly the enlargement of the Security Council membership and the revision of the veto rights held by its permanent members, is essential to preserving the organisation’s relevance and practical effectiveness in the contemporary world.