Sanatorium jako przestrzeń kulturowa. Na przykładzie wybranych utworów literackich

Celem niniejszej pracy jest ukazanie przestrzeni sanatorium w perspektywie kulturowej. Oznacza to podjęcie próby określenia tego, w jaki sposób przebywanie w miejscach tego typu wpływało na aktywność kuracjuszy, podejmowane przez nich refleksje, przeżywane emocje i doświadczenia, takie jak miłość czy melancholia, a także lęki, pośród których dominował ten o charakterze eschatologicznym. Ukazanie przestrzeni kulturowej sanatorium służy pośrednio do udzielenia odpowiedzi na pytanie o to, co decydowało o jej popularności jako elementu świata przedstawionego utworów literackich oraz dlaczego tak chętnie stosowano ją jako tło dla rozważań poświęconych kluczowym kwestiom światopoglądowym danych czasów. W tym celu poddano analizie trzy utwory literackie: Czarodziejską górę Tomasza Manna, Choucas Zofii Nałkowskiej oraz Empuzjon Olgi Tokarczuk. Interpretacja tych tekstów została uzupełniona o rys historyczny ukazujący rozwój koncepcji sanatorium w Europie, możliwie precyzyjne zdefiniowanie tego pojęcia w pracy, a także ukazanie związków łączących przestrzeń sanatoryjną z najczęściej leczoną w niej dolegliwością, jaką była gruźlica. Autor zauważa, że niezwykle bogaty potencjał kulturowy wyobrażeń związanych z tą chorobą przyczynił się do popularyzacji samych obiektów służących do jej terapii. Jednocześnie jednak hegemonia tuberkulozy widoczna w prowadzonych badaniach dyskursu maladycznego skutecznie odwracała uwagę od uwarunkowań spacjalnych jej leczenia. Ambicją niniejszej pracy jest ten brak przynajmniej częściowo uzupełnić. Pod względem metodologicznym rozprawa nie wpisuje się w jeden określony paradygmat badawczy, jednak najbliżej jej do podejścia charakterystycznego dla nowego historycyzmu i, szerzej, kulturowo uprawianej historii literatury.