Zmiana od wewnątrz - jakie ze wskazanych przez uczniów i nauczycieli problemy można zmienić w polskiej

Celem niniejszej pracy była identyfikacja problemów polskiej szkoły publicznej wskazywanych przez uczniów i nauczycieli oraz ustalenie, które z nich można rozwiązać oddolnie, bez konieczności ingerencji ustawodawczej. Badania własne przeprowadzono metodą ankiety (100 uczniów i 10 nauczycieli) oraz obserwacji. Zestawiono je z analizą granic autonomii szkoły publicznej w oparciu o kluczowe akty prawne (m.in. Konstytucja RP, Prawo oświatowe, Karta Nauczyciela). Najczęściej wskazywane przez badanych obszary wymagające natychmiastowej zmiany to: oferta edukacyjna (53 odpowiedzi), warunki fizyczne i infrastruktura szkoły (42 odpowiedzi), relacje uczeń-nauczyciel (41 odpowiedzi), organizacja szkoły i plan lekcji (41 odpowiedzi) oraz system oceniania i presja edukacyjna (32 odpowiedzi). Analiza pokazała, że zdecydowana większość (12 z 14 analizowanych podkategorii) zdiagnozowanych problemów jest możliwa do zmiany bez potrzeby nowelizacji ustaw. Jedynym, ustalonym, problemem wymagającym pełnej zmiany legislacyjnej jest poprawa warunków płacowych nauczycieli (regulowana Kartą Nauczyciela). Badania własne w dużym stopniu pokrywają się z przytoczonymi wynikami innych badań. Wnioski wskazują, że pomimo zawiłości systemu, szkoły mają sprawczość. Główne bariery dla zmian oddolnych mają charakter finansowy, biurokratyczny lub wynikają z braku woli, a nie z formalnych przeszkód prawnych.

The aim of this thesis was to find the main problems of Polish public schools that are noticed by students and teachers. It also tried to find out which problems can be solved without changing the law. The research was based on a survey completed by 100 students and 10 teachers and also used observation. The results were compared with Polish laws about public education, including the Constitution, the Education Law, and the Teacher’s Charter. The most important identified areas that need improvement are: the educational offer (53 answers), school buildings and equipment (42 answers), relations between students and teachers (41 answers), school organisation and timetables (41 answers), and the grading system and school pressure (32 answers). The analysis showed that most of these problems can be solved without changing the law. Out of 14 analysed categories, 12 can be improved by schools themselves. Only teachers’ salaries clearly require changes in the law because they are regulated by the Teacher’s Charter. The results are similar to those of other studies discussed in the thesis. The conclusions show that schools can make many changes on their own. The biggest problems are lack of money, too much bureaucracy, and lack of willingness to make changes, not legal regulations.