Oczyszczanie dzieł zakazanych. Warsztat pracy cenzora Andrzeja Obrębskiego SJ

W niniejszej pracy opisuje pokrótce rodzaje cenzury oraz jej historię. Przytaczając przykłady, udało mi się zobrazować znaczenie tego procesu, który na świecie istnieje już od setek lat. Aby lepiej zarysować kontekst działalności Andrzeja Obrębskiego SJ, scharakteryzowałam procesy, które przez 200 lat zachodziły w Kościele Katolickim- od wydania pierwszej bulli związanej z cenzurą, po ostatnie ogólnokościelne wersje Indeksu Ksiąg Zakazanych. Przedstawiam także skróconą historię polskich przedruków IKZ. Następnie opisałam przyczyny oraz losy założonego przez Ignacego Loyolę Towarzystwa Jezusowego. Nakreśliłam również znaczenie bibliotek jezuickich (dla samego zakonu i reszty ówczesnego społeczeństwa), jak i panującą w nich hierarchię. Ostatecznie w czwartym rozdziale udało mi się nakreślić historię Andrzeja Obrębskiego, jezuity oraz cenzora. Przytaczając odpowiednie przykłady, przedstawiłam szeroki zakres działań cenzorskich, jakimi parał się zakonnik- zaczynając od najczęściej wykorzystywanych sformułowań i sposobach oczyszczania ksiąg, kończąc zaś na różnych rodzajach sentencji oraz adnotacji. Wykorzystując dostępne źródła, scharakteryzowałam także wygląd typowego, XVII wiecznego warsztatu cenzorskiego.

In this work, I briefly describe the types of censorship and its history. By citing examples, I managed to illustrate the importance of this process, which has existed in the world for hundreds of years. To better outline the context of Andrzej Obrębski SJ's activity, I characterized the processes that have been taking place in the Catholic Church for 200 years - from the issuance of the first bull related to censorship, to the last church-wide versions of the Index of Forbidden Books. I also present a shortened history of Polish Index of Forbidden Books reprints. Then I described the reasons and fate of the Society of Jesus founded by Ignatius Loyola. I also outlined the importance of Jesuit libraries (for the order itself and the rest of society at that time), as well as the hierarchy prevailing in them. Finally, in the fourth chapter, I managed to outline the story of Andrzej Obrębski, a Jesuit and censor. Citing appropriate examples, I presented a wide range of censorship activities that the monk engaged in - starting with the most frequently used formulations and methods of cleaning books, ending with various types of sentences and annotations. Using available sources, I also characterized the appearance of a typical 17th century censor's workshop.