Utwory osierocone w prawie autorskim

Utwory osierocone to dzieła chronione prawem autorskim, których autorów lub właścicieli praw nie zidentyfikowano. W Polsce ich status regulują przepisy ustawy o prawie autorskim oraz unijna dyrektywa. Pozwalają one instytucjom publicznym (np. bibliotekom, muzeom) na digitalizację i udostępnianie tych zbiorów w celach edukacyjnych. Zanim zostaną publicznie udostępnione, trzeba przeprowadzić staranne poszukiwania. Najczęściej są to książki, artykuły, filmy czy nagrania muzyczne, co do których nie wygasły jeszcze autorskie prawa majątkowe (trwające przez 70 lat po śmierci twórcy), ale kontakt z uprawnionymi jest z różnych powodów niemożliwy. Taka sytuacja blokuje swobodny obrót takimi dziełami. Aby ułatwić zarządzanie i legalne korzystanie z tych zasobów, Urząd Unii Europejskiej ds. Własności Intelektualnej (EUIPO) prowadzi publiczną bazę danych utworów osieroconych, która gromadzi informacje o zarejestrowanych dziełach na terenie całej Unii Europejskiej.

Orphan works are works protected by copyright whose authors or right holders have not been identified. In Poland, their status is regulated by the Copyright Act and an European Union directive. These allow public institutions (e.g., libraries, museums) to digitize and make these collections available for educational purposes. It is necessary to conduct a diligent research before they are made publicly available. Most often, these are books, articles, films or music recordings for which the copyright has not yet expired (which last for 70 years after the author’s death), but contact with the rights holders is impossible for various reasons. This situation blocks the free circulation of such works. To facilitate the management and legal use of these resources, the European Union Intellectual Property Office (EUIPO) maintains a public database of orphan works, which collects information on registered works across the European Union.