Elements of populist political communication in Jarosław Kaczyński’s public appearances during the 2023 general election campaign

Niniejsza rozprawa bada, w jaki sposób Jarosław Kaczyński, wieloletni prezes partii Prawo i Sprawiedliwość (PiS), zmobilizował populistyczną retorykę w okresie poprzedzającym wybory parlamentarne w 2023 r., ze szczególnym uwzględnieniem jego sztandarowych przemówień z lat 2015-2018, czyli okresu, w którym powstała zarówno dominacja instytucjonalna PiS, jak i dyskursywne kontury późniejszej kampanii. Zakotwiczone w „cienkocentrycznej ideologii” Mudde'a, teorii dyskursu Laclaua, perspektywie strategicznej Weylanda i socjokulturowej soczewce Millera, badanie stawia dwa pytania: (1) Jakie ramy tematyczne strukturyzują populistyczne apele Kaczyńskiego i jak mapują się one na społeczno-polityczne podziały Polski? (2) Jakie środki retoryczne legitymizują politykę PiS, jednocześnie delegitymizując przeciwników? Pod względem metodologicznym projekt łączy historyczno-instytucjonalne śledzenie procesów z jakościową analizą mowy. Rozdział 1 destyluje literaturę do matrycy sześciu kategorii: ludocentryzmu, antyelitaryzmu, wykluczającego nacjonalizmu, dualizmu moralnego, narracji kryzysowej i semantycznego przeformułowania, względem których kodowane są wszystkie dane pierwotne. Rozdział 2 rekonstruuje polityczną trajektorię Kaczyńskiego, podkreślając jego sojusz z Kościołem katolickim, neosemantyczny arsenał układu i „IV Rzeczypospolitej” oraz kwestionowane reformy sądownictwa PiS. W rozdziale 3 zastosowano matrycę do pięciu emblematycznych przemówień. Analiza pokazuje, że każde przemówienie spełnia co najmniej cztery z sześciu kryteriów, zazwyczaj uzyskując najwyższe wyniki w zakresie ludocentryzmu, antyelitaryzmu, ramowania kryzysu i dualizmu moralnego. Język Kaczyńskiego konsekwentnie przekształca przeciwników jako moralnie wadliwych „gorszych Polaków”, a migrantów jako cywilizacyjne zanieczyszczenia, jednocześnie przedstawiając PiS jako jedynego strażnika narodowej autentyczności. Te tropy silnie rezonują w wiejskich, konserwatywnych okręgach wyborczych, gdzie sieci kościelne i media powiązane z państwem wzmacniają przekaz. Śledzenie szeregów czasowych sondaży opinii publicznej wskazuje, że szczyty natężenia populizmu zbiegają się z wymiernymi wzrostami poparcia dla PiS, co sugeruje, że retoryczna eskalacja pomogła wzmocnić partyzanckie tożsamości jeszcze przed rozpoczęciem formalnej kampanii 2023. Pokazując, w jaki sposób populistyczna komunikacja przekształca żal w trwałą siłę narracyjną, teza ta łączy dyskurs z szerszym wzorcem cofania się demokracji w Polsce, pokazując, że zmiany instytucjonalne i strategia retoryczna wzajemnie się wzmacniają, a nie następują po sobie. Badanie wnosi replikowalny schemat kodowania, wzbogaca porównawcze debaty na temat populizmu w UE i wskazuje na przyszłe badania nad odbiorem publiczności i międzynarodową dyfuzją neosemantycznych ram.

This thesis explores how Jarosław Kaczyński, long-time chairman of Poland’s Law and Justice party (PiS), mobilised populist rhetoric during the run-up to the 2023 parliamentary election, with a close focus on his flagship speeches from 2015 to 2018, the period in which both PiS’s institutional dominance and the discursive contours of the later campaign were created. Anchored in Mudde’s “thin-centred ideology,” Laclau’s discourse theory, Weyland’s strategic perspective, and Miller’s sociocultural lens, the study asks two questions: (1) What thematic frames structure Kaczyński’s populist appeals and how do they map onto Poland’s socio-political cleavages? (2) Which rhetorical devices legitimise PiS policies while delegitimising opponents? Methodologically, the project combines historical-institutional process-tracing with qualitative speech analysis. Chapter 1 distils the literature into a six-category matrix: people-centrism, anti-elitism, exclusionary nationalism, moral dualism, crisis narration, and semantic reframing, against which all primary data are coded. Chapter 2 reconstructs Kaczyński’s political trajectory, highlighting his alliance with the Catholic Church, the neo-semantic arsenal of układ and the “Fourth Republic,” and PiS’s contested judicial reforms. Chapter 3 applies the matrix to five emblematic speeches. The analysis shows that every speech satisfies at least four of the six criteria, typically scoring highest on people-centrism, anti-elitism, crisis framing, and moral dualism. Kaczyński’s language consistently recasts opponents as morally defective “worse sorts of Poles” and migrants as civilisational contaminants, while portraying PiS as the sole guardian of national authenticity. These tropes resonate strongly in rural, conservative constituencies, where Church networks and state-aligned media amplify the message. Time-series tracking of opinion polls indicates that peaks in populist intensity coincide with measurable bumps in PiS support, suggesting that rhetorical escalation helped entrench partisan identities even before the formal 2023 campaign began. By demonstrating how populist communication converts grievance into durable narrative power, the thesis links discourse to Poland’s broader pattern of democratic backsliding, showing that institutional change and rhetorical strategy are mutually reinforcing rather than sequential. The study contributes a replicable coding scheme, enriches comparative debates on EU-based populism, and points to future research on audience reception and cross-national diffusion of neo-semantic frames.