Elementy nadprzyrodzone jako narzędzie krytyki chińskiego społeczeństwa w Kronikach dziwnych bestii Yan Ge

W niniejszej pracy licencjackiej podjęto próbę analizy motywów nadprzyrodzonych w powieści „Kroniki dziwnych bestii” autorstwa Yan Ge jako wielowarstwowego narzędzia krytyki społecznej. Głównym celem badawczym było wykazanie, że fantastyczne stworzenia zamieszkujące fikcyjną metropolię Yong’an nie pełnią wyłącznie funkcji estetycznej czy orientalistycznego ornamentu. Stanowią one rozbudowane alegorie współczesnych mechanizmów wykluczenia, instytucjonalnej kontroli oraz społecznej dyscyplinizacji jednostki we współczesnych Chinach. W celu wszechstronnego zbadania tekstu zastosowano komparatywne ramy teoretyczne, łączące zachodnie i rodzime tradycje literaturoznawcze. Analizę oparto na metodologii realizmu magicznego w ujęciu Wendy B. Faris i Amaryll Chanady, strukturalistycznej koncepcji wahania ontologicznego Tzvetana Todorova oraz na klasycznej chińskiej tradycji zapisków o dziwach (zhiguai) wraz z kluczową kategorią estetyczno-poznawczą guai. Praca została podzielona na trzy rozdziały. Pierwszy z nich rekonstruuje tło teoretyczne, ukazując ewolucję pojęcia realizmu magicznego i jego specyficzną recepcję na gruncie chińskim po 1978 roku, a także specyfikę gatunku zhiguai i pojęcia guai jako narzędzia ironicznej satyry społeczno-moralnej. Drugi rozdział osadza dzieło Yan Ge w kontekście biograficznym oraz historyczno-społecznym ery intensywnej urbanizacji Chin, badając specyficzną ewolucję narratorki – od naukowego obiektywizmu kronikarza do głębokiego, empatycznego zaangażowania. Trzeci rozdział stanowi właściwą analizę tekstu, w której wybrane gatunki bestii pogrupowano wokół centralnych problemów społecznych. W toku przeprowadzonej analizy udowodniono, że przestrzeń miasta Yong’an odzwierciedla realia i problematykę związaną z gwałtownie postępującą modernizacją. Na przykładzie poszczególnych istot wykazano, jak tekst Yan Ge demaskuje problematykę systemowego wymazywania pamięci zbiorowej i traumy, uprzedmiotowienia i instrumentalizacji ludzkiej cielesności oraz alienacji emocjonalnej wywołanej presją społeczną. Końcowe wnioski potwierdzają hipotezę badawczą: relacje między ludźmi a bestiami obnażają umowność granic między normą a odmiennością. Dowodzą one również, że kategoria „Innego” jest w świecie przedstawionym produktem decyzji politycznych i kulturowych, a ostrze krytyki autorki wymierzone jest nie w nadprzyrodzone anomalie, lecz w dehumanizujące mechanizmy struktur władzy.

This bachelor's thesis attempts to analyze supernatural motifs in Yan Ge's novel The Chronicles of Strange Beasts as a multi-layered tool of social criticism. The primary research goal was to demonstrate that the fantastical creatures inhabiting the fictional metropolis of Yong'an serve more than just aesthetic or Orientalist ornamentation. They constitute elaborate allegories of contemporary mechanisms of exclusion, institutional control, and the social disciplining of individuals in contemporary China. A comparative theoretical framework combining Western and indigenous literary traditions was employed to comprehensively examine the text. The analysis was based on the methodology of magical realism as conceptualized by Wendy B. Faris and Amaryll Chanady, Tzvetan Todorov's structuralist concept of ontological hesitation, and the classical Chinese tradition of wonder records (zhiguai), including the key aesthetic-cognitive category of guai. The thesis is divided into three chapters. The first reconstructs the theoretical background, revealing the evolution of the concept of magical realism and its specific reception in China after 1978, as well as the specificity of the zhiguai genre and the concept of guai as a tool of ironic socio-moral satire. The second chapter situates Yan Ge's work in the biographical and historical-social context of China's era of intense urbanization, examining the narrator's specific evolution—from the scientific objectivity of a chronicler to a profound, empathetic engagement. The third chapter constitutes the textual analysis proper, in which selected beast species are grouped around central social issues. The analysis demonstrates that the space of the city of Yong'an reflects the realities and issues related to rapidly advancing modernization. Using the examples of individual creatures, it demonstrates how Yan Ge's text exposes the issues of the systemic erasure of collective memory and trauma, the objectification and instrumentalization of human corporeality, and the emotional alienation induced by social pressure. The final conclusions confirm the research hypothesis: the relationships between humans and beasts expose the conventional boundaries between the norm and otherness. They also demonstrate that the category of Other in the presented world is a product of political and cultural decisions, and the author's critique is aimed not at supernatural anomalies, but at the dehumanizing mechanisms of power structures.