Kurentowanie jako forma karnawału w Słowenii - geneza, funkcje i współczesna transformacja tradycji

Celem niniejszej pracy jest analiza przemian słoweńskiego obrzędu kurentowania, od lokalnej praktyki wiejskiej związanej z postacią kurenta po współczesny festiwal o znaczeniu międzynarodowym. W pracy omówiono najstarsze wzmianki dotyczące kurenta, jego symbolikę oraz funkcje pełnione w tradycyjnej społeczności wiejskiej. Szczególną uwagę poświęcono procesom folkloryzacji, instytucjonalizacji i przekształcania obrzędu w wydarzenie festiwalowe, a także wpływowi wpisu obchodów kurentów na Reprezentatywną Listę Niematerialnego Dziedzictwa Kulturowego Ludzkości UNESCO. Analizę przeprowadzono w oparciu o koncepcję „tradycji wynalezionej” Erica Hobsbawma, literaturę przedmiotu, źródła etnograficzne, materiały promocyjne oraz własne obserwacje poczynione podczas uczestnictwa w obchodach kurentowania w 2026 roku. Przeprowadzone badania wykazały, że kurentowanie nie stanowi niezmiennej kontynuacji dawnego obrzędu, lecz podlegało licznym przemianom związanym ze zmianami społecznymi, rozwojem turystyki i procesami budowania tożsamości kulturowej. Zachowując podstawowe elementy symboliczne i obrzędowe, zostało jednocześnie dostosowane do nowych funkcji społecznych, promocyjnych i turystycznych. Analiza potwierdziła przydatność koncepcji tradycji wynalezionej do interpretacji współczesnego kurentowania, które funkcjonuje dziś zarówno jako element dziedzictwa kulturowego, jak i jeden z najbardziej rozpoznawalnych symboli słoweńskiej tożsamości narodowej.

The aim of this thesis is to analyse the transformations of the Slovenian Kurentovanje ritual, from a local rural practice associated with the figure of the kurent to a contemporary festival of international significance. The study discusses the earliest references to the kurent, its symbolism, and the functions it fulfilled within traditional rural communities. Particular attention is given to the processes of folklorisation, institutionalisation, and the transformation of the ritual into a festival event, as well as to the impact of the inscription of the kurent processions on the UNESCO Representative List of the Intangible Cultural Heritage of Humanity. The analysis is based on Eric Hobsbawm’s concept of “invented tradition”, relevant academic literature, ethnographic sources, promotional materials, and my own observations collected during participation in the Kurentovanje festival in 2026. The research shows that Kurentovanje is not an unchanged continuation of an old ritual, but rather a phenomenon that has undergone numerous transformations linked to social change, the development of tourism, and processes of cultural identity formation. While its basic symbolic and ritual elements have been preserved, it has at the same time been adapted to new social, promotional, and tourism-related functions. The analysis confirms the usefulness of the concept of invented tradition for interpreting contemporary Kurentovanje, which today functions both as an element of cultural heritage and as one of the most recognisable symbols of Slovenian national identity.