Zjawisko parentyfikacji - przyczyny, skutki i znaczenie w kontekście funkcjonowania jednostki

W niniejszej pracy opisano zjawisko parentyfikacji, definiowane jako odwrócenie ról w rodzinie. Zjawisko to rozumiane jest jako proces oddelegowania dziecka do pełnienia ról typowych dla dorosłych oraz oczekiwania od niego postaw rodzicielskich względem członków rodziny. Część teoretyczna pracy poświęcona jest dotychczasowym doniesieniom na temat tego zjawiska. Wykorzystując literaturę, dokonano jego wyjaśnienia w oparciu o kilka teorii psychologicznych. Omówiono mechanizm prowadzący do występowania zjawiska parentyfikacji oraz rozróżnienia form przejmowanych przez dziecko obowiązków. Następnie opisano konsekwencje dla późniejszego życia jednostek, wychowujących się w takim systemie rodzinnym. W części empirycznej przedstawiono badania własne, których celem było zrozumienie, jakie konsekwencje niesie odwrócenie ról w rodzinie dla dalszego rozwoju psychospołecznego osoby dotkniętej tym zjawiskiem. W celu realizacji badań przeprowadzono wywiad pogłębiony z osobą w okresie wczesnej dorosłości. Pytania do wywiadu sformułowano w oparciu o teoretyczne założenia parentyfikacji. Dotyczyły wybranych aspektów życia osoby badanej, od dzieciństwa po aktualne funkcjonowanie. Postawiono dziesięć hipotez badawczych opartych na istotnych obszarach tematycznych. Weryfikacja hipotez ukazała indywidualny obraz życia młodej dorosłej, która doświadczyła w młodym wieku parentyfikacji, a w szczególności tej o charakterze emocjonalnym. Hipotezy potwierdziły, że odwrócenie ról stało się czynnikiem zakłócającym jej dalszy rozwój, powodującym szereg objawów dysfunkcji w życiu dorosłym.

This thesis discusses the phenomenon of parentification, defined as a reversal of roles within the family. It is understood as a process in which a child is delegated responsibilities typically associated with adults and is expected to adopt parental attitudes toward other family members. The theoretical part of the thesis is devoted to previous findings concerning this phenomenon. Drawing on the literature, parentification is explained through several psychological theories. The mechanisms leading to the occurrence of parentification and the distinctions between the forms of the responsibilities assumed by the child are discussed. The thesis then outlines the consequences for the later life of individuals raised in such family systems. In the empirical part, original research is presented, aiming to understand the psychosocial consequences of role reversal in the family for the further development of persons affected by this phenomenon. To conduct the study, an in-depth interview was carried out with an individual in early adulthood. The interview questions were formulated based on theoretical assumptions of parentification. They addressed selected aspects of the participant’s life, from childhood to current functioning. Ten research hypotheses were formulated, grounded in key thematic areas. The verification of these hypotheses revealed an individual portrait of a young adult who experienced parentification at an early age, particularly of an emotional nature. The hypotheses confirmed that the role reversal became a disruptive factor in her further development, leading to various symptoms of dysfunction in adult life.