Strategie dekolonizacji idei Natury w Chamanes eléctricos en la fiesta del Sol Moniki Ojedy i Moon of the Crusted Snow Waubgeshiga Rice'a

Praca dotyczy dekolonizacji idei Natury w dwóch powieściach: Moon of the Crusted Snow Waubgeshiga Rice’a oraz Chamanes eléctricos en la fiesta del sol Moniki Ojedy. Oba utwory nawiązują do konwencji powieści fantastyczno-naukowej, w której apokalipsa stanowi konsekwencję kryzysu nowoczesności. Analizowane teksty osadzone są w odmiennych kontekstach kulturowych: anishinaabe i kanadyjskim oraz andyjskim i ekwadorskim. Celem pracy jest porównanie strategii dekolonizacji idei Natury w obu powieściach z wykorzystaniem teorii dekolonialnych, takich jak kolonialna matryca władzy Aníbala Quijano czy epistemologiczne oderwanie Waltera Mignolo. Szczególną uwagę poświęcono sposobom przedstawiania Natury zakorzenionym w kosmowizjach rdzennych społeczności związanych z pojęciami „Pachamama” i „manidoo aki”, oraz strategii przeciwdziałania zachodnim binarnym opozycjom, analizowanych w świetle koncepcji Val Plumwood. W pracy wykorzystano również pojęcie survivance Geralda Vizenora. Porównanie obu powieści pozwala wskazać zarówno podobieństwa, jak i różnice w literackim przetwarzaniu doświadczenia kolonializmu oraz współczesnych lęków związanych z Naturą, mając na względzie odmienność kolonializmu hiszpańskiego i anglosaskiego.

This thesis examines the decolonisation of the idea of Nature in two novels: Moon of the Crusted Snow by Waubgeshig Rice and Chamanes eléctricos en la fiesta del sol by Mónica Ojeda. Both works draw on the conventions of science fiction, in which the apocalypse emerges as a consequence of the crisis of modernity. The texts analysed are situated in distinct cultural contexts: Anishinaabe and Canadian, and Andean and Ecuadorian. The aim of this text is to compare the strategies employed to decolonise the idea of Nature in both novels through the application of decolonial theories, including Aníbal Quijano’s colonial matrix of power and Walter Mignolo’s concept of epistemic delinking. Particular attention is devoted to representations of Nature rooted in Indigenous worldviews associated with the concepts of Pachamama and manidoo aki, as well as to strategies that challenge Western binary oppositions, analysed through the lens of the theories of Val Plumwood. The text also draws upon Gerald Vizenor’s concept of survivance. The comparison of the two novels highlights both similarities and differences in the literary representation of colonial experience and contemporary anxieties related to Nature, while taking into account the distinct legacies of Spanish and Anglo-Saxon colonialism.