Haptyczność w twórczości malarskiej Tadeusza Brzozowskiego

Praca podejmuje nierozwinięty dotychczas wątek haptyczności w twórczości przedstawiciela II Grupy Krakowskiej, Tadeusza Brzozowskiego (1918–1987). Wykorzystana w tym celu najnowsza metodologia zaczerpnięta z kanonu polskiej historii sztuki, ze szczególnym uwzględnieniem pojęcia „haptyczności poszerzonej” wypracowanego przez Martę Smolińską, służy do rozważenia jego obrazów przede wszystkim w kontekście relacji wzrok-dotyk. Na podstawie trzech wybranych dzieł w tekście przeprowadzona została analiza elementów składających się na ich namacalne, multisensoryczne oddziaływanie na odbiorcę. Autorka pracy spogląda na całokształt dorobku artystycznego Brzozowskiego, rozważając m.in. wpływ warsztatu malarskiego, podejścia do materii i relacji artysty z odbiorcą na ukształtowanie się haptycznego dialogu między obiektem artystycznym a podmiotem. Wyróżnia ponadto trzy tendencje w malarstwie Brzozowskiego, w których haptyczność objawia się najsilniej: malarstwo materii, biomorfizm oraz surrealizm.

The aim of this paper is to focus on a haptic motif in the work of Tadeusz Brzozowski (1918–1987), a painter associated with an artistic group called „II Grupa Krakowska”. The aspect of haptic presence in his paintings has been neglected up until now. Using the latest methodologies that emerge from the Polish art history canon, with particular reference to the concept of „expanded hapticity” developed by Marta Smolińska, the paper explores a relationship that forms in Brzozowski’s paintings between the senses, especially between sight and touch. Three works by Brzozowski chosen by the author of this text have been extensively examined in order to show their substantial, multisensory impact impact on the viewer. Furthermore, the author analyses the overall body of work by Brzozowski, taking into consideration the impact of his painting technique, approach to materiality and the relation between the artist and the viewer, in order to notice the haptic dialogue forming between the object and the subject. Lastly, the author signalises three tendencies in Brzozowski’s art that especially highlight the presence of hapticity: matter painting, biomorphism and surrealism.