Status prawny cywilnych bezzałogowych statków powietrznych i ograniczenia związane z wykonywaniem lotów przez cywilne bezzałogowe statki powietrzne

Wzrost popularności lotów komercyjnych, a także lotów wykonywanych w celach rekreacyjnych, hobbistycznych i sportowych bezzałogowymi statkami powietrznymi (BSP), zwanymi popularnie dronami, doprowadził do konieczności wprowadzenia ram prawnych operacji lotniczych tymi obiektami. Istniejące bariery prawne, ale nie tylko, ograniczają szersze i szybsze wdrożenie tych obiektów do przestrzeni powietrznej na zasadach zbliżonych do załogowych statków powietrznych. Kluczowym jest udzielenie odpowiedzi na pytania, w jaki sposób i dlaczego przepisy prawa ograniczają dostęp BSP do przestrzeni powietrznej oraz jak powinny wyglądać i jakie kwestie powinny precyzować rozwiązania prawne tworzące reguły wykonywania lotów obiektami bezzałogowymi. W pracy przedstawiono zwięźle historię rozwoju lotnictwa bezzałogowego oraz proces prowadzący do korzystania z BSP w celach innych niż wojskowe. Przedstawiono również szeroki zakres zastosowania obiektów bezzałogowych wraz z przykładami ich wykorzystywania, zalety oraz wady stosowania BSP w wybranych typach operacji. W związku z dynamicznym rozwojem lotnictwa bezzałogowego zmienne w czasie jest nazewnictwo określające BSP. Obecnie mówiąc o BSP należałoby mieć na uwadze zbiorczo ogół lotnictwa bezzałogowego, natomiast przepisy prawa powinny odnosić się do najprężniej rozwijających się gałęzi tego lotnictwa: zdalnie sterowanych BSP oraz modeli latających. Należy zaznaczyć, że BSP stanowią jedynie część systemów bezzałogowych, w związku z czym przepisy prawa powinny odnosić się do systemów BSP oraz poszczególnych elementów je tworzących. Istotnym jest zatem przyjęcie definicji poszczególnych elementów tworzących systemy bezzałogowe. W pracy przedstawiono także rodzaje klasyfikacji różnych rodzajów obiektów bezzałogowych. Czynnikami obostrzającymi loty obiektów bezzałogowych są również niedostatki techniczne, a w szczególności brak odpowiednich systemów antykolizyjnych. Wybór odpowiedniego modelu systemu antykolizyjnego jest kwestią prawodawczą, zatem w pracy przedstawiono różne cechy, które systemy mogłyby spełniać. Z powodu początku rozwiązań legislacyjnych w sektorze lotnictwa bezzałogowego najczęściej jedynym opisanym trybem wykonywania lotów w przepisach jest operowanie BSP w zasięgu wzroku operatora. W pracy przedstawiono również inne metody wykonywania lotów, bardziej zaawansowane, które w przyszłości powinny być również uwzględniane w prawodawstwie. Wraz ze wzrostem ilości obiektów bezzałogowych mogą pojawić się problemy z zapewnieniem przez organy niewykorzystania tych jednostek w celach bezprawnych. Istotnym w celu wzrostu społecznej akceptacji dla powszechniejszego ruchu BSP w przestrzeni powietrznej jest ustalenie zasad umożliwiających ustalenie osoby sprawcy oraz uzyskanie odszkodowania przez osoby poszkodowane ruchem BSP, w tożsamy sposób jak przy wypadkach drogowych. W tym celu za istotne należy uznać objęcie jak największej ilości BSP obowiązkiem rejestracji oraz powinnością operatorów ubezpieczenia odpowiedzialności cywilnej. Struktura przestrzeni powietrznej powoduje, iż w jej obrębie istnieje wiele różnych stref, często ograniczających ruch cywilnych statków powietrznych. Ograniczenia te dotyczą również cywilnych BSP. W pracy opisano strefy przestrzeni powietrznej, które powodują największe obostrzenia w ruchu BSP, przeprowadzono rozważania w zakresie dostępności polskiej przestrzeni powietrznej dla cywilnych obiektów bezzałogowych, a także wykonano obliczenia przedstawiające rozmiar ograniczeń oraz rodzaje stref przestrzeni powietrznej najbardziej ograniczających ruch statków bezzałogowych.

The increasing popularity of commercial, executed in recreation, hobby and sport purposes flights with unmanned aircraft vehicles (UAVs), popularly called drones, made a necessary implementing legal frames of flight operations. The existing legal barriers restrict wider and faster implementing of unmanned aircafts to the airspace on similar rules like manned aircrafts. The key is to give an answer for the questions how and why legal rules limit the UAVs access to the airspace and how they should look like and what issues should specify the legal solutions that make up an unmanned objects operating rules. In the doctoral thesis there is briefly presented a history of the development of unmanned aviation and the process of use in other than military aims. It is also showed a wide range of applying unmanned objects along with examples of exploiting them, advantages and disadvantages of UAVs use in a chosen types of operations. In relation to a rapid development of the unmanned aviation the nomenclature of unmanned objects is changing. At present, talking about UAVs we should take the whole of the unmanned aviation, however provisions of the law should refer to the most dynamically opening branches of this aviation in the form of remotely piloted aircrafts and model aircraft. There is necessary to underline that UAV is only a part of unmanned system, therefore, the law should refer to unmanned aircraft systems and particular elements of them. That's why, the definitions of particular elements forming unmanned systems are significant. The doctoral thesis shows also the possible types of ranking the different kinds of unmanned objects. The factors, which restrict UAVs flights, are technical insufficiencies and in particular the lack of appropriate anti-collision systems. The choice of the proper model of anti-colission system is a legislative issue, therefore, in the doctoral thesis there are showed various features which systems could fulfill. Because of the beginning of the legislative solutions in the UAVs sector, there is described most often only the mode of operating UAV in the visual line of operator’s sight. The study also presents more advanced methods of carrying out the flights, which in the future should also be taken into account in the work of legislation. With increasing amounts of the unmanned objects, there can appear a problems with ensuring that UAVs will not be used in illegal purposes. It is important to establish rules that will ensure the victims and the injured the possibility of defining the perpetrator and getting compensation in the similar way like by the road accidents. That’s why it is necessary to embrace as big as possible amount of UAVs with the duty of registration and the duty of operator’s insurance. The structure of the airspace causes, that the airspace consists of many different zones, which often limit the flights of civil aircrafts. These limits generally concern also civil UAVs. In the doctoral thesis were described the zones, which cause the biggest restrictions in the UAVs flights. There were also made considerations about an availability of the polish airspace for civil UAVs and there were done calculations, which present the extent of the restrictions with the conclusion, what kind of airspace zones are the most limiting the movement of unmanned aircrafts.