Kampanie społeczne na etykietach zapałczanych w Polskiej Rzeczpospolitej Ludowej: Propaganda zdrowia, bezpieczeństwa i ochrony środowiska

Niniejsze opracowanie podejmuje problematykę kampanii społecznych realizowanych w Polskiej Rzeczpospolitej Ludowej za pośrednictwem etykiet zapałczanych, które – jako powszechny element codzienności – stanowiły jeden z najbardziej dostępnych i skutecznych nośników komunikatów wizualnych. Analiza obejmuje lata 1945–1975 i koncentruje się na trzech głównych obszarach oddziaływania: zdrowiu, bezpieczeństwie oraz ochronie środowiska. Treści zawarte na etykietach pełniły funkcje propagandowe i edukacyjne, kształtując pożądane wzorce zachowań, legitymizując władzę ludową oraz wspierając procesy modernizacyjne. Ujęcie grafik w perspektywie historyczno-społecznej pozwala stwierdzić, że etykiety zapałczane funkcjonowały jako miniaturowe plakaty, odzwierciedlające ideologiczne i kulturowe realia PRL. Studium ukazuje również, że zjawisko to nie było ograniczone jedynie do Polski Ludowej, lecz miało swoje wcześniejsze formy w II Rzeczypospolitej i rozwijało się równolegle w krajach całego bloku wschodniego.

This study addresses the issue of social campaigns carried out in the Polish People’s Republic through matchbox labels, which—as a ubiquitous element of everyday life—constituted one of the most accessible and effective carriers of visual messages. The analysis covers the years 1945–1975 and focuses on three main areas of influence: health, safety, and environmental protection. The content presented on the labels served propagandistic and educational functions, shaping desirable behavioral patterns, legitimizing the people’s government, and supporting modernization processes. Viewing these graphics from a historical and social perspective allows us to conclude that matchbox labels functioned as miniature posters, reflecting the ideological and cultural realities of the People’s Republic of Poland. The study also shows that this phenomenon was not limited to socialist Poland alone, but had its earlier forms in the Second Polish Republic and developed in parallel across the countries of the Eastern Bloc