Obiektywne uzasadnienie zachowania podmiotu nadużywającego pozycji dominującej w rozumieniu art. 102 TFUE

Problematyka związana z wyjaśnieniem nadużywania pozycji dominującej, o której mowa w art. 102 TFUE, należy do zadań złożonych. Tematykę dodatkowo komplikuje wprowadzona w drodze dorobku orzecznictwa unijnego koncepcja obiektywnego uzasadnienia (ang. objective justification). Geneza obiektywnego uzasadnienia nie leży w przepisach rangi traktatowej, lecz została wprowadzona wyrokiem TSUE w sprawie United Brands. Przedsiębiorstwo może wykazać usprawiedliwienie zachowania kwalifikowanego jako nadużycie pozycji dominującej prima facie, o ile podjęta praktyka ma na celu ochronę jego interesów ekonomicznych oraz nie prowadzi do nadużycia ani do dalszego umacniania jego pozycji dominującej. Następnie w drodze głównie dorobku doktryny, doszło do próby usystematyzowania przesłanek składających się na instytucję obiektywnego uzasadnienia. W ten sposób określono obrony dominanta (ang. defences), wśród których wyróżnia się: zachowanie stanowi „zgodne z prawem zachowanie biznesowe” (ang. legitimate business behaviour), zachowanie służy „uzasadnionemu interesowi publicznemu” (ang. legitimate public interest objective), zachowanie stanowi „obronę efektywności” (ang. efficiency defence). Skuteczne wykazanie przez przedsiębiorstwo zajmujące pozycję dominującą istnienia jednej z obron implikuje uchylenie bezprawności jego zachowania, prowadząc tym samym do wykluczenia zastosowania w stosunku do podmiotu art. 102 TFUE. Celem niniejszej pracy jest przedstawienie instytucji obiektywnego uzasadnienia jako konstrukcji prawnej umożliwiającej przedsiębiorcom wyłączenie odpowiedzialności za naruszenie prawa konkurencji Unii Europejskiej.

The issue of clarifying abuse of a dominant position, referred to in Article 102 TFEU, is a complex task. The subject is further complicated by the concept of objective justification introduced by EU case law. The origin of objective justification does not lie in treaty provisions, but was introduced by the CJEU in the United Brands case. An undertaking may justify conduct that is prima facie classified as an abuse of a dominant position, provided that the practice is aimed at protecting its economic interests and does not lead to abuse or further strengthening of its dominant position. Subsequently, mainly through the development of legal doctrine, an attempt was made to systematise the premises constituting the institution of objective justification. This is how defences were defined, among which the following stand out: the conduct constitutes ‘legitimate business behaviour’, the conduct serves a ‘legitimate public interest objective’, the conduct constitutes an ‘efficiency defence’. Effective demonstration by a dominant undertaking of the existence of one of these defences implies that its conduct is no longer unlawful, thus leading to the exclusion of the application of Article 102 TFEU to that undertaking. The aim of this paper is to present the institution of objective justification as a legal construct enabling entrepreneurs to exclude liability for infringements of European Union competition law.